عبد الحي حبيبى
469
تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )
آن را با گلابتون زردوزى و گل كارى ميكردند . و اين صنعت زردوزى و كلاه سازى تا جنگ استقلال هم در قندهار رواج داشت . ولى از همين اوقات كلاههاى كوتاه گنبدى شكل رواج يافت ، و آن كلاه دراز هرمى كه در پنبتوتيش گفتندى از استعمال افتاد . ولى صنعت زردوزى گلابتون با گلهاى زيبا بر كلاههاى گنبدى تاكنون هم در قندهار موجود است . از منسوجات سمرقند جامههاى سيمگون و سمرقنديه شهرت داشت . « 1 » بيت الطراز بخارا : شهر بخارا در خراسان مركز ثقافت و هنر قديم بود ، و از دورهء قبل الاسلام ، مفاخر هنرى و صنعتى داشت ، كه از ان جمله يك مركز بافندگى بنام بيت الطراز معروف بود ، و نرشخى آن را چنين ستوده است : « و به بخارا كارگاهى بوده است ميان حصار و شهرستان ، نزديك مسجد جامع ، و در وى بساط و شادروانها ( خيمه ) بافتندى ، و يزديها « 2 » و بالشها و مصلىها و برديهاى فندقى « 3 » از جهت خليفه بافتندى ، كه بيكى شادروان ، خراج بخارا خرج شدى ، و از بغداد هر سال عاملى عليحده بيامدى ، و هرچه خراج بخارا بودى ، از اين جامه عوض بردى . . . و هيچ پادشاه و امير و رئيس و صاحب منصب نبودى ، كه ويرا اينجامه نبودى ، و رنگ وى سرخ و سفيد و سبز بودى ، و امروز زندنيجى « 4 » از ان جامه معروفتر است به همه ولايتها » « 5 » شكرسازى :
--> ( 1 ) - احسن التقاسيم 325 ( 2 ) - يزدى : جامه منسوب به يزد ( فرهنگ ستين گاس 1530 ) شايد همين نام علمى بود براى نوعى پارچه . ( 3 ) - برد بضم اول نوعى از جامه مخطط شايد منسوب به فندق نام جايى باشد ( غياث ) ( 4 ) - زندنيجى : منسوب به زندنه يكى از قراى بخارا كه « ثياب زندنجيه » آن مشهور است ( معجم البلدان ) ( 5 ) - تاريخ بخارا 24