حد وسط و مقايسهء اوضاع مفيد است وى گويد : « اقاليم خراسان در دست آل سامان است ، و بايشان خراج دهند . مگر اميران سيستان و خوارزم و غرج الشار و جوزجان و بست و غزنين و ختل هدايا فرستند . سيستان در تصرف آل ليث ، و غرج در دست شار ، و جوزجان در تصرف آل فريغون ، و غزنين و بست در دست اتراك ( اسلاف سبكتگين ) است . از فى نفر غلام هشتاد تا صد درهم و از كنيزان توركى 20 تا 30 درهم ، و از اشتر دو درهم ، و از قماش يكدرهم و از نقرهء قالبى يكدرهم تا نيم درهم ماليات اخذ مىشود . » « 1 » از اعداد ذيل كه البشارى مقدسى داده ، تفاوت ماليات و درامد دورهء يكصد سال بعد از ابن خرداذبه ظاهر است : خراج اصل خراسان : ( 930 ، 800 ، 44 ) درهم نقد ، و بيست هزار ستور و گوسپند ، و يكهزار و دوازده نفر غلام ، و 1300 قطعه البسه و تختهء آهن . وخان ( 000 ، 40 ) نشاپور ( 600 ، 108 ، 1 ) درهم ( سه خزانهء مربوط آن 847 ، 624 ، 1 درهم و مقاطعهء معادن آن ( 720 ، 758 ) درهم سيستان ( 000 ، 947 ) غزنه ( 000 ، 600 ) كابلستان ( 000 ، 500 ، 1 ) بلخ ( 300 ، 193 ) خلم ( 000 ، 12 ) تخارستان و باميان ( 432 ، 156 )

--> ( 1 ) - احسن التقاسيم 337 ببعد