عبد الحي حبيبى

23

تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )

نباتى مىخورد ، و سونگ ين را حسن استقبال نموده و عقيدتى به بودا داشت ، و اعتمادنامهء ملكهء چين را ازو با احترام گرفت . سونگ ين درين سفر پشاور و ننگرهار را هم ديده ، و از معابد آنجا بشرحيكه در قسمت فاهيان اشارت رفت ، تفصيلات دلچسپى را داده ، و بعد از ان به طرف سنتو ( درياى سند ) سفر خود را ادامه ميدهد ، و در 521 م بچين برميگردد . آنچه سونگ ين در ننگرهار ( نا - كا - لو - هو ) ديده ، همان معبد جمجمهء بودا در هده ، و معبد كيكا لام ( شايد مهتر لام لغمان ) است ، كه درينجا كشايه ( عباى 13 پارچه بودا ) و عصاى بودا ( به طول 18 فت ) وجود داشت ، و در شهر ناكى يك دندان و موى بودا بود ، و در مغارهء گوپاله سايهء بودا ظهور ميكرد ، كه در نزديكىهاى آن كتيبه‌يى را بر سنگ ديده بود ، و در ان وقت آن را به بودا منسوب ميداشتند « 1 » ( شايد كتيبهء آشوكا در درونته ) هيون تسنگ از زايران چينى هيون تسنگ سومين شخصى است كه دربارهء افغانستان مشاهدات خود را نوشته ، ولى باعتبار اهميت و تفصيل ديدنىها و شنيدنيها مهمترين از همه است . وى در سنه 603 م در چن ليو ايالت هونان تولد يافته ، و از جملهء راهبان بودايئ آن عصر بود ، كه بعمر 26 سالگى بتلاش دساتير آئين بودائى ، به سفر كشورهاى غربى پرداخت ، در سال 629 م سفر خود را آغاز كرد ، و بسال 645 م با برخى از آثار مقدس بودايى و 124 جلد كتاب مذهب كبير كه بر ( 22 ) اسپ حمل ميشد ، به چين برگشت ، و مشاهدات سفر خود را در كتاب سى - يو - كى SI - YU - KI ( يادداشتهاى عالم غربى ) نوشت . « 2 » از آثار قرن هفتم مسيحى جز چند كتيبه و سكه در افغانستان چيزى باقى نمانده و بنابر ان بقول موسيو فوشه محقق فرانسوى درين هرج و مرج ، تهيهء تاريخ روشن

--> ( 1 ) - تلخيص از سى - يو - كى - قسمت دوم سونگ ين ، ترجمهء انگليسى بيل طبع لندن 1884 م ( 2 ) - مقدمهء سى - يو - كى از سمويل بيل