عبد الحي حبيبى
21
تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )
مملكت به نگهبانى آن گماشته بود ، و نيز برج حفاظتگاه دندان بودا در مركز ننگرهار ، و وهارهء « 1 » عصاى بودا در همين ولايت كه فاهيان شرحى از انها داده است . در تاريخ دورهء قبل از اسلام افغانستان اهميتى بسزا دارند . از اقوال فاهيان روشن است ، كه درين ولايات شاهانى وجود داشته و مردم آن تماما بودائيان مخلص و پيرو آئين خويش بودهاند . در هر جا معابد و راهبان بودايئ و آثار مقدس در نهايت احترام و پرستش و نيايش مردم قرار داشته و در كمال معمورى و جلال و جمال بودهاند . « 2 » اين وضع ولايات شرقى افغانستان در حدود ( 400 ) م است كه بوسيلهء فاهيان بما رسيده ولى يكصد سال بعد : سونگ ين يكنفر چينى از سكنهء تون هوانگ به همراهى راهب معبد شونگلى كه هوى سنگ HWi - SANG نامداشت ، از طرف ملكه تاى هو ، از سلاله واى شمالى ( طايفه تاتارى ) مامور شد ، تا براى بدست آوردن كتب مقدس بودايى ، بممالك غربى مسافرت كند ، اين سفر در سال 517 - 518 صورت گرفت ، و در نتيجهء آن سونگ ين ( 170 ) جلد كتب متعلق به مذهب كبير ( يك مذهب بودايى ) بچين برد . سونگ ين از ختن به قسمتهاى شرقى افغانستان بر همان خط سير فاهيان آمد ، و درين وقت شاهان هفتلى ( هياطله ) برين سرزمين استيلا داشته ، و گولاس پادشاه هفتلى ( غالبا مهراكولا ) با قوهء هزار فيل جنگى و لشكريان سوار با شدت و استبداد حكم ميراند ، لباس اين مردم نمدى بوده ، و خط و كتابتى نداشتند ، و اجرام
--> ( 1 ) - وهاره بمعنى پرستشگاه و معبد است كه در اواخر نامهاى بسا از بلاد ريشه دارد ، مانند قندهار ، ننگرهار ، بنيهار ( بنير ) و غيره كه شرح آن گذشت . ( 2 ) - رجوع شود به سفرنامه فاهيان ترجمه انگليسى ه 10 . گيلس H . A . GiLESS پروفيسور زبان چينى در پوهنتون كمبرج ، طبع كمبرج ( 1923 م ) ص 15 ببعد ، و كتاب سى - يو - كى ترجمهء سمويل بيل در انگليسى قسمت اول طبع لندن 1884 م