جمال رضايى
87
بيرجندنامه ( فارسى )
37 - 1 - محلّهء لب بند حاجى محمّد جعفر ( ملّى لوّ بند هاجى مد جافر malleylowbande : ( haji mad jafar محلّهء پيرامون « بند حاجى محمّد جعفر » « 1 » به نام اين « بند » ناميده مىشد . « بند » مزبور در خيابان رفته و در اطراف آن - در دو طرف خيابان - پاساژ و مغازه ساخته شده است . 38 - 1 - محلّهء لب جوى خران ( ملّى لوجو خرا [ ن ] malley low ju xaro [ n ] ) : در « ته ده » ( پايين شهر ) - جايى كه قنات كوشه ( عباسآباد ) رو مىافتاد - جويى سرباز و پهن وجود داشت كه « برزگران » پايين شهر چهارپايان و حيوانات خود را براى آب دادن به كنار آن جوى مىبردند . اين جوى به نام « جوى خران » ( جو خرا [ ن ] ju xaro [ n ] ) و يا « كل خران » ( كل خرا [ ن ] kole xaro [ n ] ) خوانده مىشد و سخت معروف بود . محلّهء پيرامون اين جوى را به همين اسم مىناميدند . 39 - 1 - محلّهء لب جوى گسكى ( ملّى لو جو گسكى malley low ju gaski ) : در شرق در ورودى « مسجد آيتى » ميدانى كوچكى بود به نام « ميدانى لب جوى گسكى » . در وسط اين ميدان حوض مانندى بود و آب قنات قصبه هنگامى كه به « كشمان ته ده » مىرفت از آن مىگذشت . محلّهء اطراف اين « جوى » را به نام آن « محلّهء لب جوى گسكى » مىناميدند . 40 - 1 - محلّهء لب رود ( ملّى لوّ رود malley low rud ) : محلّهء جنوبى ميانهء « رود » به اين نام شهرت داشت و به آن « محلّهء ميان رود » ( ملّى مين رود malley meyon rud ) هم مىگفتند . ساكنان اين محلّه بيشتر بازاريان و پيشهوران بودند . 2 - كوچهها : در آن زمان هيچ خيابانى در بيرجند نبود « 2 » و ارتباط محلّههاى شهر تنها از طريق كوچهها برقرار بود . كوچهها كه شبكهء ارتباطى شهر را تشكيل مىدادند برخى بزرگ و نسبتا پهن و بيشتر باريك و تنگ بودند و كوچههاى فرعى بسيارى از آنها منشعب مىشد . اين كوچههاى
--> ( 1 ) . نك : بند حاجى محمد جعفر . صص 171 - 170 . ( 2 ) . نخستين خيابان بيرجند در سال 1314 احداث گرديد . اين خيابان از كنارهء جنوبى شرقىترين نقطهء « رود » آغاز مىگشت و به طرف جنوب ادامه داشت و از مقابل « مقبرهء حكيم نزارى » مىگذشت و به جنوبىترين نقطهء شرق كشمان مىرسيد . اين خيابان را كه پس از احداث به نام « حكيم نزارى » نامگذارى كرده بودند ، امروز « خيابان شهدا » مىنامند .