جمال رضايى
729
بيرجندنامه ( فارسى )
كوچك كه روى پوست ظاهر مىشود مانند پوست مرغ و گاهى سرخ رنگ و با خارش همراه است ) . دُانِى چِركى doney cerki : دُمَل چركى . دُانِى خوُنى doney xuni : دُمَل خونى . دُانِى دَاقى doney daqi : دانهء داغى به " سياه زخم " گفته مىشده چون آن را با " داغ " كردن درمان مىكردهاند . دُانِى سال doney sal : سالك . دُانِى قِرمز doney qermez : قِرمز دانه . ( آن را در آب حل كرده در چشم مىچكاندهاند ) . دُانيك donik : تراخم ( بثوراتى كه روى جدار درونى پلك چشم پيدا مىشود و آن را با حبّهء قند مىتراشيدند و روى آن " چَشُم " و " گَردُ " مىپاشيدند . به اين دو واژه نگاه كنيد ) . دَايه daye : دايه ( قابله ) . دُبّ dobb : گرفته و سنگين ( در مورد گوش گفته مىشود ) . دُبّ شِده [ ن ] doabb sede [ n ] : دُبّ شدن ( بمعنى گرفتن و سنگين شدن گوش ) . دَبّوّ dabbow : دَبّه خايه . دَبّه dabbe : دبّه ، دبّهخايه . دَبّهخَايه dabbe xaye : دبّه خايه . دَپَارِز daparez : در پرهيز ( كسى كه " رژيم " غذايى دارد ) . دَخوّ daxow : در خواب ( 1 - خوابيده ، 2 - عضوى كه خواب رفته باشد ) . دَرَجه daraje : درجه ( نزع ) . نك : وَر دَرَجه . دَرد dard : درد ( درد هر عضو را با اضافه كردن كلمهء درد به آن عضو مىناميدند و مىنامند مانند دَردِ اشكم ( شكم ) ، دردِ پا ، دردِ پَالوُ ( پهلو ) ، دردِ گَلوُ و . . . ) دَردِ بىدَرمُا [ ن ] darde bidarmo [ n ] : درد بىدرمان . دَردِ بىنِمَازى darde binemazi : درد بىنمازى ( قاعدگى ) . دَردمَن [ د ] dardman [ d ] : دردمند . دَردمَندى dardmandi : دردمندى . دُرُشتوُ dorostu : دُرشت ( دستى كه بر اثر كار كردن با خاك درشت شده باشد ) . دُرُشتى dorosti : دُرشتى ( درشتى و خارشى كه در چشم پيدا مىشود ) . دُرَگه dorage : دورگه ( صداى دو گونه ) . دَرمُا [ ن ] darmo [ n ] : درمان . دُرمَنه dormane : درمنه ( داروى ضدّ اسهال ) . دُرمَنِى تُركى dormaney torki : درمنهء تركى . دَرُّند darrond : زُق ( دردى كه به تناوب در دندان يا زخم آبكشيده و چركين پيدا مىشود ) . دَرُّندزَده [ ن ] darrond zade [ n ] : زُق زدن . دَرُّند كِرده [ ن ] darrond kerde [ n ] : زُق كردن . دُرواخ dorvax : درواخ ( سالم ، تندرست ،