چِيده [ ن ] . چَايى cayi : چايى ، چاى . چَايى سوّز cayi sowz : چاى سبز . چُرت cort : چُرت . چُرتوُكّ cortukk : چرتى ( كسى كه بسيار چُرت مىزند ) . چُرتى corti : چُرتى . چِرك cerk : چرك ، ريم ( چرك زخم و دمل ) . چِركى cerki : چركى ، چركين ( چرك آوردن زخم و دمل ) . چَشُم casom : چَشُم ( دارويى است براى درمان تراخم و آن آميخته‌ايست از هليله و زاج . نك : " واژه‌نامهء گويش بيرجند " ) . چُقُندَر coqondar : چغندر . چَلوّ calow : چلو ( چلوى بىروغن يا بسيار كم روغن ) . چوُلاق culaq : چُلاق . چِيده [ ن ] ceyde [ n ] : چاييدن ، چاهيدن . نك : چَاهيده [ ن ] ، چَاهش . چيزخار cizxar : سمّ خورده ( كسى كه به او سمّ خورانده باشند ) . اين تركيب " چيز خُر cizxor " هم فراگو مىشود ) . چيزخارِ كِرده [ ن ] ciz xar kerde [ n ] : چيز خوار كردن . خ - X خَاجه xaje : خواجه ( كسى كه مردى ندارد ) . نك : خُجه . خارِ اسپَايَك xare espayak : خار سگى . نك : " واژه‌نامهء گويش بيرجند " ذيل واژه " اسپخنگوُر " . خارِ اشتُرى xare ostori : خار شترى . نك : اشتر خار . خَار خار xar xar : خارخار . خَارِش [ ت ] xares [ t ] : خارِش . خَارِشتوُكّ : xarestukk : خارِشك ( بيمارى خارش ) . خَارِشَك xaresak : خارشك ( بيمارى پوستى خارش ) . خارِ گوُشتى xare gusti : خار گوشتى ريز و نوك تيز . نك : خالِ گوشتى . خَارِندَنا xarendana : بيمارى خارش . خَارُنده [ ن ] xaronde [ n ] : خاراندن . خَارِنگَمى [ ن ] xarengami [ n ] : خارنگبين . خَاريده [ ن ] xaride [ n ] : خاريدن . خاش [ ك ] xas [ k ] : سُرفه . نك : سِيَاخاش [ ك ] . خَاكشير xaksir : خاكشير . ( بوتهء اين گياه " كُسِ " گربه نام دارد ) . خال xal : خال . خَال خال xal xal : خال خال . خَال خَالوُ xal xalu : خال خالى . خَالِ سوُزَنى xale suzani : خال سوزنى ( خال‌هايى كه با سوزن بر بدن مىزنند و رنگ آن كبود است ) . خالِ گُوشتى : xale gusti : خال گوشتى