جستار شانزدهم باورها و پندارها - چند رسم در اين جستار " باور " ها و " پندار " هاى مردم بيرجند در اوايل قرن چهاردهم خورشيدى گردآورى و آداب و اعمال مربوط به آنها در دو فصل مدوّن نگاشته شده است و علاوه‌بر آنها برخى از رسمهاى متداول آن زمان را كه از نظر اجتماعى مهم بوده‌اند نيز در يك فصل جداگانه آورده‌ايم . فصل نخست اين جستار مربوط به " باور " ها و فصل دوّم ويژهء " پندارها " و فصل سوّم مخصوص بعضى از " رسم " هاست . " باورها " و " پندار " هايى كه در اين جستار آمده‌اند برخى جنبهء درست اعتقادى مذهبى داشته و دارند و برخى گرچه بر پايه‌هاى اعتقادات دينى استوار بوده و يا از فرهنگ ملّى و قومى ما سرچشمه گرفته‌اند ولى با گذشت زمان با تصوّرات و خيالات و حتّى اوهامى آميخته شده‌اند ، بعضى نيز صرفا پرداخته تصوّرات واهى است و جزء موهومات است كه بنياد درست و قابل قبولى نداشته‌اند و ندارند و بايد آنها را در شمار " خرافات " دانست . اين نوع " خرافات " منحصر به مردم بيرجند در آن زمان و يا قوم ايرانى نبوده و نيست بلكه در همهء جوامع بشرى نمونه‌هاى بسيار زياد داشته و در پيشرفته‌ترين جوامع نيز معتقدانى دارد و به اجراى آداب و مراسم و اعمال آنها سخت پاىبندند .