جمال رضايى

518

بيرجندنامه ( فارسى )

همچو كنى hamcu koney : همچنان بكنيد . هرك همچو نكنه گز مخره har ke hamcu nokone gazmoxore : هركه همچنان نكند " گز " « 1 » مىخورد . * * * ااخن گفته axon gofte : آخوند گفته . همگى گويى كلاق hamegi guyey kalaq : همگى بگوييد كلاغ . هر ك نگويه كلاق تپّ مخره har ke noguye kalaq tapp moxore : هركه نگويد كلاغ " تپّ " « 2 » مىخورد . * * * ااخن گفته axon gofte : آخوند گفته . همه بس قت‌قت كنى hame bas qotqot koney : همه بايد قدقد بكنيد . هر ك اى كار نكنه . . . مخره har ke qotqot nokone fasmoxore : هركه قدقد نكند فحش مىخورد . * * * ااخن گفته axon gofte : آخوند گفته . همچى كنى ، همچو كنى hamci koney hamcu koney : همچين بكنيد ، همچنان بكنيد . هر ك اى كار نكنه . . . مخره har ke ikar nokone . . . moxore : هركه اين كار را نكند . . . مىخورد . * * * " ااخن " با تكرار بند آخر بازى را پايان مىدهد . 3 - ااشنابازى asna bazi ( شنابازى / شنا ) : در دورهء پژوهش ما در بيرجند " استخر شنا " وجود نداشت و بچّه‌ها كه قصد " شنابازى " داشتند معمولا از بركه‌ها ، حوض‌هاى بزرگ ، تنوره‌هاى آسيابها ، خزينه‌هاى حمّام‌ها و جويبارهاى گود و پهناور استفاده مىكردند و تن به آب مىزدند و آنان - بويژه جوانان و مردان - كه دوستدار " ورزش شنا " و شناگرى بودند به يكى از دو بند " دره " يا " عمر شاه " مىرفتند كه براى شنا كردن بسيار مناسب بودند . « 3 » 4 - االوبالوهى alu balu hey ( آلبالوهى ) : اين بازى ويژهء پسران بود . چند پسر بچّه كه شمارشان بايستى فرد مىبود گرد مىآمدند و يكى را به عنوان " استاد " ( استا esta ) برمىگزيدند و بقيّه به دو دستهء مساوى تقسيم مىشدند و

--> ( 1 ) . " گز gaz " يعنى تركه و پاجوش درخت ، بويژه درخت انار كه بجاى چوب و شلّاق به‌كار مىرفت . ( 2 ) . " تپّ tapp " يعنى كتك . ( 3 ) . نك : جستار چهارم . فصل سه . بندها . صص 171 - 164 .