جمال رضايى

515

بيرجندنامه ( فارسى )

بازىها اين جستار اختصاص به بازىها دارد و در آن نام و شرح يكصد و پنج بازى « 1 » كه در دورهء سخن ما در بيرجند معمول بوده به ترتيب نويسه‌هاى الفباى فارسى در يك فصل بزرگ آمده است . روش و ترتيبى كه براى نوشتن نامهاى بازىها به كار گرفته شده همانست كه در " واژه‌نامهء گويش بيرجند " و واژه‌نامهء " بررسى گويش بيرجند " براى نوشتن واژه‌هاى گويشى به‌كار رفته است بدينسان كه نخست نام هر بازى به تلفّظ گويشى با دو خط فارسى و لاتين نوشته شده و آوانويسى گرديده و سپس تلفّظ يا برابر فارسى - و در صورت لزوم معنى هر نام - در برابر آن داده شده و پس از آن شرح بازى - تا حدّى كه مخلّ معنى نبوده - به اختصار نگاشته شده است . بسيارى از اين بازىها با تأسيس و توسعه و ازدياد مدارس جديد و رواج بازىهاى مدرسى و اروپايى و پيدا شدن اسباب‌بازىهاى تازه فراموش شده و حتّى نام و چگونگى آنها نيز از يادها رفته است ولى برخى از آنها هنوز جزء سرگرمىهاى بچّه‌ها و نوجوانان و جوانان ( پسران و دختران ) مىباشد و ندرة در برنامه‌هاى همگانى و رسمى نيز اجرا مىگردد . لازم به يادآورى است كه همهء بازىهايى كه در آن زمان در بيرجند معمول بوده - چه بيرجندى و چه غير بيرجندى - در اين جستار آمده است بدين شرح : 1 - ااتش‌بازى ates bazi ( آتش‌بازى ) : " آتش‌بازى " بيش از آن‌كه يك " بازى " باشد يكى از برنامه‌ها و مراسم و تفريحات تقريبا رسمى و نيمه‌رسمى بود كه كمابيش در همه‌جا مرسوم بود و هنوز هم با تنوّع بيشتر معمول است .

--> ( 1 ) . واژهء " بازى " در گويش بيرجند " بازى " bazi ، فراگو مىشود .