جمال رضايى
495
بيرجندنامه ( فارسى )
مىرفتند و با آن پول پارچهاى به دلخواه خود مىخريدند و اگر پولى كه به دست آورده بودند تكافوى هزينهء خريد پارچه را نمىكرد بقيّهء آن را شخصا مىپرداختند و ظهر روز بيست و هفتم در مسجدى يا در خانهء خود - در فاصلهء ميان دو نماز ظهر و عصر - از آن پارچه پوشاكى ( مانند چادر ، چارقد ، پيراهن و . . . ) براى خود مىبريدند و همان روز آن را مىدوختند و مىپوشيدند و بر اين باور بودند كه تمام سال را به شادى خواهند گذراند و از همهء بليّات مصون خواهند بود . 9 - الوداع : در شب اوّل ماه شوّال ( شب عيد فطر ) تنها يك بار مناجات و " شبخوانى " مىكردند و با گفتن سخنان موزون و خواندن اشعارى مناسب با ماه مبارك رمضان " وداع " مىنمودند بدين جهت اين شبخوانى را " الوداع " ( الودا alveda ) مىناميدند . 10 - عيد فطر : روز اوّل ماه شوّال " عيد رمضان " است كه به آن " عيد فطر " هم مىگوييم و مراسمى خاصّ دارد كه امروز هم به همان شيوهء گذشتهها اعمال مىگردد . در اين روز مؤمنان صبح زود براى خواندن " نماز عيد " گرد مىآيند و نماز مزبور را به امامت يكى از روحانيان بزرگ اقامه مىكنند سپس به ديدار و تبريك يكديگر - بويژه روحانيان بزرگ مىروند - در گذشته نيز به همين ترتيب عمل مىكردند . 11 - پرداخت فطريّه : فطريّه " زكات " فطر است و بر هر مسلمان واجب است كه در روز عيد فطر طبق دستور شرع مقدّس اين زكات را - كه نوع و مقدار آن به نسبت غذا و خوراك شخص معيّن است - به مستمندان و مستحقّان بدهد . به فطريّه " فطره " هم مىگويند ، اين واژه در گويش بيرجند " ودره vedre " تلفّظ مىشود . در غروب آخرين روز رمضان مردم سعى مىكنند در خانهء خودشان افطار كنند و معتقدند كه اگر كسى در خانهء ديگرى آن روز افطار كند " فطريّه " او بر عهدهء ميزبان است . 12 - بدرقه : روز عيد رمضان ( اوّل شوّال ) هيچكس روزه نبايد بگيرد ولى برخى از مؤمنان روز دوّم شوّال را روزه مىگرفتند و رمضان را به اصطلاح " بدرقه " مىكردند و اين عمل را مانند " پيشواز " ثوابى بزرگ مىدانستند و اكنون نيز مىدانند .