چنشت ، خور ، خوسف ، درخش ، ده‌سلم ، روشناوند ، زروان ، سلم‌آباد ، سندادان ، عشق‌آباد ( - اشك‌آباد ) گيو ، گيوشاد ، فريدون ، ماخونيك ( - ماه خونيك ) ، مافريز ( - ماه فريز ) ، ماهانى ، ماهگان ، ماهوسك ، ماهوك ، مزداب ، مهرك ، ميغان ، نوبهار ، نوبهاران ، هريوند ، يزدان ، يشت ( - يشد ) و . . . علاوه‌بر اين‌ها وجود محلّه‌اى به نام « گبرآباد » و گورستان‌هايى به همين نام در شهر بيرجند و روستاها و كشف گورهاى زيادى از زردشتيان در روستاهاى اطراف بيرجند نشان مىدهد كه حتّى تا سده‌هايى پس از گسترش دين مبين اسلام در ايران هنوز عدهء زيادى زردشتى در آن سرزمين مىزيسته‌اند و آنجا پناهگاه و زيستگاه امنى براى آنان بوده است . نگاهى گذرا به اين نام‌ها و اسامى كهن ديگرى از اين قبيل كه در « قهستان » به فراوانى به گوش مىخورد نشان مىدهد كه اين سرزمين از روزگاران بسيار دور زيستگاه مردمانى سخت كوش بوده كه توانسته‌اند در سرزمينى كم‌آب و خشك اين همه آبادى و آبادانى پديد آورند ؛ به علاوه كهنگى نام‌ها و معانى آن‌ها نمودار موقعيّت و وضعيّت آن‌ها و نشان‌دهندهء انديشه ، دين ، باورها ، فرهنگ ، تاريخ و حتّى نام كسانى است كه آن آبادىها را ايجاد نموده و در آن‌ها كار مىكرده و مىزيسته‌اند . يكى از بايسته‌ترين و سودبخش‌ترين كارهاى پژوهشى تحقيق در همين نام‌هاست كه با بررسى آنها بسيارى از مسايل مربوط به تاريخ و انديشه و فرهنگ پيشينيان ما كه در تاريكى زمان فرو رفته روشن مىشود . آشكار است كه اين كتاب امكان طرح چنين مبحثى را به نويسنده نمىدهد . زيرا چنين پژوهشى مستلزم تأليف و حتّى تأليفاتى مستقل است و كارى است بسيار دقيق و سنگين كه نياز به آگاهىهاى بسيار و آشنايى به روش‌هاى علمى پژوهشى دارد و از عهدهء هركسى - به‌جز اهل فن و متخصّصان - برنمىآيد ؛ به همين جهت است كه مىبينم بسيارى از نظرهايى كه در مورد برخى از نام‌هاى جاها و سرزمين‌ها اظهار شده و مىشود مطلقا جنبهء علمى ندارد و اگر « عاميانه » نباشد بىترديد « عالمانه » نيست . نويسنده نام‌هاى همهء آبادىها ، روستاها ، جلگه‌ها ، كوه‌ها و رودهاى منطقهء بيرجند و قاينات را گردآورى نموده به صورت يك « پيوست » ضميمه « واژه‌نامهء گويش بيرجند » منتشر نموده است « 1 » ، به‌علاوه بسيارى از آن‌ها را بررسى و تجزيه و تحليل كرده و به نتايج باارزشى رسيده كه اميدوار است روزى بتواند حاصل اين بررسىها را منتشر سازد . در اينجا براى نشان دادن اهميّت اين نام‌ها و قدمت و ارزش تاريخى ، فرهنگى و زبانى آن‌ها تنها پنج اسم از روستاهاى نواحى مختلف دور و نزديك بيرجند را كه تجزيه و تحليل آن‌ها نياز زياد به بحث‌هاى فنىّ و كلاسيك ندارد و درك آن براى همگان آسان است تجزيه و تحليل مىنمايد :

--> ( 1 ) . « واژه‌نامه گويش بيرجند » . پيوست شماره 2 .