نيازمنديهاى آن مىافتادند . نخست براى فراهم آوردن و يا آماده كردن پوشاك و كفش و كلاه و جامهء عيد اقدام مىكردند و مىكوشيدند تا پيش از فرارسيدن جشن براى خود و افراد خانواده خويش - بويژه كودكان و نوجوانان - پوشاك و پاىافزار نو فراهم كنند و اگر توان مالى آنان امكان تهيّهء پوشاك نو به آنان نمىداد بهترين جامه‌ها و كفش‌هاى خود را شسته ، تميز و مرتّب نموده براى عيد آماده مىكردند . علاوه‌بر لباس ، به فكر « سيورسات » نوروزى مىافتادند و مقدارى از ما يحتاج زندگى خود را - مانند آرد ، برنج ، روغن ، قند ، شكر ، چاى ، انواع حبوبات و . . . تهيّه و ذخيره مىكردند تا هنگام تحويل سال خانهء آنان « خالى » نباشد . كار ديگرى كه مىكردند « خانه‌تكانى » بود بدينگونه كه خانه و محلّ سكونت خود را از هر حيث تميز مىكردند ، آنچه شستنى بود مىشستند و آنچه نياز به تعمير داشت مرمّت مىنمودند تا در « سال تحويل » خانه آنان « شسته و رفته و پاكيزه » باشد ( رسم بسيار پسنديده‌اى كه خوشبختانه هنوز معمول است و اميد است هرگز فراموش نشود و متروك نگردد ) . تهيّه « سبزه » يكى ديگر از كارهايى بود كه در همهء خانه‌ها صورت مىگرفت . سبزه نوروزى را كه در همه‌جا معمول است در بيرجند « سرسبزى » ( سرسوّزى sarsowzi ) مىناميدند و مىنامند . « سرسوّزى » را با سبز كردن دانه‌هايى مانند گندم ، جو ، عدس ، ماش ، و . . . در بشقاب و دورى آماده مىنمودند . برخى علاوه‌بر اين سبزه ، پارچه نازكى به دور كوزه‌ها و يا قليانهاى سفالى مىپيچيدند و داخل كوزه‌ها يا قليانها را پرآب مىكردند و روى اين پارچه مقدارى خاكشير يا منداب مىچسباندند كه به‌تدريج سبز مىشد و مانند « سبزه » آنها را روى سفرهء هفت‌سين مىگذاشتند . تهيّهء انواع شيرينى و آجيل و تنقّلات يكى ديگر از اقدامات مردم بود . در دوره‌اى كه ما از آن سخن مىگوييم اينهمه شيرينىپزى و شيرينىفروشى و آجيل‌فروشى و گل‌فروشى - آن هم در بيرجند - وجود نداشت و مردم ناگزير بيشتر اين نيازمنديها را در خانه تهيّه مىكردند . معروفترين شيرينىهاى خانگى بيرجندى دو نوع بود يكى « زنجفيلى » و ديگرى « رووركرده » كه خاص اين شهر بود « 1 » . آخرين كارى كه براى نوروز انجام مىدادند « حمّام رفتن » و « استحمام » بود كه معمولا در روز يا شب قبل از عيد صورت مىگرفت بدانسان كه وقت سال تحويل همه شسته و تميز بودند . چنان كه ياد شد اجراى مراسم نوروزى چندين روز ادامه مىيافت . در ميان اين ايّام بعضى از روزها و اوقات برجستگى خاصّى داشت و برنامه‌هايى در آنها اجرا مىشد كه هنوز هم با

--> ( 1 ) . نك : شيرينىها ، آجيل‌ها ، قاووت‌ها . صص 413 - 409 .