جمال رضايى

438

بيرجندنامه ( فارسى )

داشت و معمولا روى آن « گتر » مىبستند . 11 - گيوه give ( گيوه ) : « گيوه » نوعى پاىافزار معروف ايرانى است كه رويهء آن را از نخ پنبه يا ريسمان ( رس res ) مىبافتند و كف يا ته آن يا چرمى بود و يا از لتّه‌هاى به‌هم فشرده ساخته مىشد . گيوه به نسبت كف يا رويه آن انواعى داشت مانند : 1 - 11 - تخ‌لتّگى tax lattegi ( تخت‌لتّه‌اى ) : « تخت گيوه » را معمولا از لتّه‌هاى كرباسى كهنه درست مىكردند و با نخهاى كلفت مويى كه از ميان آن مىگذراندند آن را « مىكشيدند » به اين جهت درست كردن تخت گيوه را « تخت كشى » « تخ‌كشى tax kasi » مىخواندند . رويهء اين گيوه‌ها پنبه‌اى يا ريسمانى بود . 2 - 11 - تخ‌جراب tax jerab ( تخت جوراب ) : تخت چرمى گيوه را « تخت جوراب » ( تخ‌جراب tax jerab ) مىناميدند . اين نوع گيوه‌ها بيشتر جنبهء اشرافى داشت . 3 - 11 - پمبگى pambegi ( پنبه‌اى ) : در بيرجند بافتن رويهء گيوه را « گيوه‌چينى » مىگويند . گيوه‌هايى كه رويهء آنها از نخ پنبه بافته مىشد به گيوه « پمبگى » معروف بود ، اين نوع گيوه مورد استفاده افراد كم‌بضاعت و كشاورزان و كارگران بود . 4 - 11 - رسى resi ( ريسمانى ) : گيوه‌اى كه رويهء آن را با نخ « ريس / رس » ( ريسمان ) مىبافتند به نام « رسى » معروف بود و نسبت به نوع « پمبگى » مرغوبتر و گران‌تر بود . 5 - 11 - ابرشمى abresemi ( ابريشمى ) : ندرتا رويهء گيوهء را با نخ ابريشم مىبافتند . اين نوع اختصاص به بانوان و جنبهء زينتى داشت . 6 - 11 - تبسى tabasi ( طبسى ) : يكى از واردات بيرجند از طبس گيوه بود . گيوه طبسى « پنبه‌اى » بود ولى چون بادوام بود