فصل چهار كنسولگرىها و بانك‌هاى خارجى 1 - كنسولگرىها : پيش از دورهء پژوهش ما - در اوايل سدهء بيستم ميلادى و دههء پايانى سدهء سيزدهم خورشيدى - دو كنسولگرى در شهر بيرجند وجود داشت كه يكى از آنها تا دو سه دههء اوّل اين سده فعّال بود . اين دو عبارت بودند از : 1 - 1 - كنسولگرى انگليس : موقعيّت جغرافيايى بيرجند و نزديك بودن آن به بلوچستان - كه قسمتى از آن به انضمام هندوستان مستعمرهء انگليس بود و بلوچستان انگليس ناميده مىشد - موجب اهميّت سياسى ، سوق الجيشى و بازرگانى اين شهر به‌خصوص در نيمهء نخست و دهه‌هاى اوّل و دوم سدهء بيستم ميلادى شده و باعث آمده بود كه دولت انگليس براى حفظ منافع خود در سال 1909 ميلادى يك كنسولگرى در بيرجند تأسيس نمايد « 1 » . اين كنسولگرى تا هنگامى كه كنسولگرىهاى انگليس در شهرهاى ايران تعطيل گشت در بيرجند داير و فعّال بود و پس از آن بسته و برچيده شد . كنسولگرى انگليس در بيرجند توسّط يك نايب كنسول اداره مىشد و محلّ توقف خود كنسول بيشتر سيستان بود . ( نام نايب كنسول در سال‌هاى آغازين دههء دوم سدهء بيستم ميلادى « مستر نيو » بوده است ) « 2 » . كنسولگرى انگليس در بيرجند در يكى از كوچه‌هاى محلّهء خيرآباد ( كوچهء فرهنگ ) كه از

--> ( 1 ) . نك : ايرانيكا Iranica . ذيل « بيرجند » از دكتر گنجى . ( 2 ) . نك : تقريرات كلنل علينقى وزيرى . " امير قاين " . ص 290 .