جمال رضايى

319

بيرجندنامه ( فارسى )

داير كرد ولى طولى نكشيد كه از اين كار منصرف شد و استعفا نمود و تا بازنشستگى به خدمت دبيرى ادامه داد . مهتدى بر همهء دانش‌آموختگان دههء پايان سدهء قبل و سه دههء آغاز سدهء اخير بيرجند حقّ استادى دارد . رحمت خداوند بر او باد . 6 - دفتر ازدواج و طلاق محسنى : پس از درگذشت مرحوم آقا سيد حامد فقيهى تصدّى دفتر ازدواج و طلاق آن دانشمند به آقاى شيخ ميرزا عبد الرّحيم محسنى ( داماد آية اللّه حاج شيخ محمّد هادى هادوى ) واگذار شد و نامبرده كه تا آن هنگام معلّم بود از معلّمى كناره گرفت و به « دفتر » دارى پرداخت . دفتر ازدواج و طلاق محسنى در خانهء مسكونى آن مرحوم - نزديك لب جوى گسكى - واقع بود . 7 - دفتر ازدواج و طلاق اوحدى : آقا شيخ على اكبر اوحدى از مردم روستاى « فنود » بود ، او در آغاز كار در دبستان شوكتيّه معلّم بود ولى بعد آن شغل را ترك كرد و اجازهء يك دفتر ازدواج و طلاق براى روستاى فنود گرفت امّا چون بيشتر اوقات - به‌ويژه پاييز و زمستان - در شهر زندگى مىكرد دفتر او در بيرجند نيز باز و فعّال بود . محل دفترش منزل مسكونى او در محلّهء « سر قبرستان غريبان » بود . 8 - دفتر ازدواج و طلاق عرفانى : سالها بعد دفتر ازدواج و طلاق ديگرى هم در بيرجند فعّال بود . مدير اين دفتر « ميرزا محمّد على عرفانى » نام داشت و اجازهء دفترش براى روستاى « بهدان » بود ولى چون گاهى در بيرجند زندگى مىكرد دفترش نيز كار مىكرد ، محلّ دفتر او در پايين شهر در كوچه‌اى روبروى حمّام مردانهء پايين شهر بود . * * * ديگر از پايگاه‌هاى حكومتى و دولتى « نواقل خانه‌ها » بودند كه محلّ مخصوص تحصيل درآمد براى « بلديّه » و « ماليّه » به‌شمار مىآمدند و نقش مؤثّرى در نرخ كالاها - به‌ويژه محصولات كشاورزى - و اقتصاد شهر و روستاها داشتند . واژهء « نواقل » جمع « ناقل » يا « ناقله » است و به هرچه كه كسى يا چيزى را از جايى به جايى نقل كند و ببرد اطلاق مىگردد . نواقل بجز اين معنى به « باجى » نيز گفته مىشود كه از « بار » و محصولاتى كه از دهى به شهرى و از جايى به جايى ديگر حمل شود مىگيرند . در بيرجند آن