فصل يك ادارات و سازمانهاى رسمى دولتى در اين فصل اداره‌ها و تشكيلات رسمى دولتى كه در دههء نخست اين سده و پس از آن در بيرجند تأسيس شدند و يا با سازمان و شيوه‌اى جديد به كار پيشين خود ادامه دادند نام برده مىشوند . اين ادارات و سازمانها عبارت بودند از : 1 - دار الحكومه ( فرماندارى ) « 1 » . 2 - بلديّه ( شهردارى ) . 3 - ماليّه ( دارايى ) . 4 - عدليّه ( دادگسترى ) . 5 - معارف و اوقاف ( فرهنگ و اوقاف ) . 6 - صحيّه ( بهدارى ) . 7 - پست و تلگراف . 8 - قشونى ( بعدا هنگ 15 سوار ) . 9 - نظام وظيفهء عمومى . 10 - نظميّه ( شهربانى ) . 11 - امنيّه ( ژاندارمرى ) . 12 - طرق و شوارع ( راه ) . 13 - ثبت املاك . 14 - آمار و ثبت احوال . 15 - بانك ملّى . 16 - بانك كشاورزى « 2 » . * * * در اين سالها علاوه‌بر ادارات و سازمانهاى رسمى دولتى چند دفترخانهء اسناد رسمى ( محضر ) و چند دفتر ازدواج و طلاق نيز در بيرجند داير گشت بدين شرح : 1 - دفتر اسناد رسمى آيتى : هنگامى كه طبق قانون ، دفاتر اسناد رسمى در ايران تأسيس گشت در بيرجند نخستين اجازهء تأسيس دفتر اسناد رسمى درجهء يك به آية اللّه حاج شيخ محمّد حسين آيتى داده شد و علاوه‌بر

--> ( 1 ) . اوّلين فرماندار بيرجند « امير معصوم خان خزيمه » ( حسام الدّوله ) بود . ( 2 ) . اين ادارات و سازمانها نياز به شرح و وصف ندارند و همگان از وظايف و شيوهء كار آنان آگاهند از اينرو تنها به ذكر نام آنها بسنده گشت .