جمال رضايى
299
بيرجندنامه ( فارسى )
صادرات بيرجند بهشمار مىآيد . * توتهايى را كه از درخت فروريختهاند و بلامصرف مانده روى « تختك taxtak » « 1 » خشك مىكنند و از آن در زمستانها بهعنوان تنقّل - و حتّى غذا - استفاده مىنمايند . اين نوع « كشتهتوت » از نوع درختى آن نامرغوبتر است . * توتهايى را كه از درخت روى زمين مىريزد جمع مىكنند و در جاى نسبتا محفوظى - معمولا در پاى ديوارى - روى زمين مىريزند و پهن مىكنند تا خشك و « كشته » شود . اين كشته نامرغوب و بعضا با خاك آلوده است و مأكول نيست و براى خوراك دامها و گوسفندان به مصرف مىرسد . 7 - 2 - زرشك : زرشك از پردرآمدترين محصولات و از صادرات عمدهء بيرجند مىباشد كه پرورش درخت آن در سالهاى اخير فوق العاده مورد توجّه قرار گرفته است . زرشك در بيرجند و روستاهاى دور و نزديك آن به فراوانى بهعمل مىآيد چنانكه بزرگترين باغ شهر بيرجند كه فعلا « انارى » است قبلا « زرشكى » بوده است « 2 » . زرشك دو نوع دارد : * زرشك باغى - درخت اين زرشك را مىكارند و آن را پرورش مىدهند . ميوهء اين درخت لطيف و خوشطعم است و مصرف غذايى دارد و يكى از صادرات مهمّ بيرجند بهشمار مىآمده و مىآيد . * زرشك كوهى - درخت اين زرشك به صورت خودرو و وحشى در كوهستانها مىرويد و ميوهء آن مرغوب نيست و از آن در رنگرزى - بهويژه در قاليبافى - استفاده مىكنند . 8 - 2 - سنجد : درخت سنجد در بيرجند و اطراف آن خوب رشد مىكند و خوب بار مىدهد . درخت سنجد در بهار گل مىكند و گل آن بوى مخصوصى مىدهد و در اواخر تابستان ميوهء آن مىرسد . سنجد از صادرات بيرجند است . 9 - 2 - عنّاب :
--> ( 1 ) . « تختك » نوعى سبد بىديواره است به شكل سپر كه از آن معمولا براى خشك كردن ميوه استفاده مىكنند . ( 2 ) . نك : باغها . صص 272 - 271 .