و به اصطلاح « ور مىزنند » . هنگام چيدن گل زعفران را « زعفران‌زن » ( زافرازه [ ن ] zaferoze [ n ] ) مىنامند . پياز زعفران تا هفت سال و در موارد بسيار نادر حتّى تا هفده سال گل مىدهد و آن بستگى به نوع خاك و هوا و مخصوصا فواصل پيازها در موقع نشاندن آنها دارد . زعفران دو نوع بار مىدهد يكى گل آن‌كه گرزنهايش را « زعفران » مىناميم و ديگر پياز آن ، زيرا پياز هم در زمين زياد مىشود بايد هرچند سال يك‌بار جاى آن را عوض كرد . از برگ گل زعفران نيز مانند برخى سبزىهاى خشك‌شده براى روى نان استفاده مىكنند . 12 - 1 - خشخاش / كوكنار : چون در زمان بحث ما كشت خشخاش و برداشت محصول آن ( ترياك ) ممنوع نبود يكى از مهمترين و پردرآمدترين محصولات بيرجند كه در كشمانهاى شهر هم زياد كشت مىشد « ترياك » بود . خشخاش ( دانه‌هاى ريز داخل گرزهء كوكنار ) را هم‌زمان با گندم مىكاشتند و در اواخر خرداد ( جوّدرو ) محصول آن را به دست مىآورند . 13 - 1 - منداب : « منداب » كه در گويش بيرجند « مندوّ mandow » تلفّظ مىشود گياهى است همانند شلغم و دانه‌هاى آن روغن فراوان دارد . در آن زمان روغن دانه‌هاى منداب را به‌وسيلهء « خراس » مىگرفتند و از آن بيشتر براى تأمين روشنايى استفاده مىكردند . پيش از رواج چراغ‌هاى نفتى و بعد برقى چراغ‌هاى مندابى يكى از وسايل معمولى تأمين روشنايى بود و در نتيجه كشت اين گياه رونق داشت و دانه‌هاى آن از محصولات پرمصرف به‌شمار مىآمد . به‌خصوص كه برخى از مردم - بيشتر روستاييان - آن را « شيرين » مىكردند « 1 » و براى تهيّهء غذا مصرف مىنمودند . اخيرا نيز چون از روغن منداب استفاده‌هاى گوناگون مىشود كشت آن رونق دارد . 14 - 1 - محصولات صيفى / تابستانى : محصولات صيفى يا تابستانى محصولاتى هستند كه تخم آنها را در بهار مىكارند و در تابستان

--> ( 1 ) . روغن منداب بوى ناخوشايندى دارد و قابل خوردن نيست مگر اين‌كه آن را « شيرين » كنند ، يعنى بوى آن را بگيرند . براى اين منظور روغن را در ديگى مىجوشانند و چند قطعه شاخهء پوست‌كندهء درخت بيد را در آن مىاندازند و مىگذارند آن‌قدر در روغن جوش بخورد تا تبديل به زغال شود . با اين عمل بوى روغن گرفته مىشود ، بعد آن را صاف مىكنند و در تهيّهء غذا مصرف مىنمايند .