جمال رضايى
273
بيرجندنامه ( فارسى )
باغ محسنزاده بيشتر انار بود و انواع سبزىهاى خوراكى - بهويژه كاهو كه در بيرجند كمياب بود - در اين باغ به عمل مىآوردند . 5 - 1 - باغ حاجى آقا : در جنوب باغمنزل محسنزاده و موازى با باغ زرشكى يك باغ انارى بود كه بين آن و باغ زرشكى يك كوچه باغ باريك وجود داشت و آن را « باغ حاجى آقا » - كه ظاهرا نام مالكش بوده - مىناميدند . 6 - 1 - باغ زرى : « زرى » نام خانوادگى يكى از كشاورزان كشمان سرده بود كه از مالكان اين كشمان بهشمار مىرفت . در جنوب باغ انارى حاجى آقا و در غرب جوى قصبه باغ انارى ديگرى بود كه به اين شخص تعلّق داشت و به همينسبب به آن « باغ زرى » مىگفتند . 7 - 1 - باغ سالار : « سالار » و رييس كشاورزان كشمان سرده شخصى بود به نام حاج غلامحسين كه به « سالار » معروف بود . وى در جنب باغ زرى يك باغ انارى داشت كه به « باغ سالار » مشهور بود . 8 - 1 - باغ دفتر / منصف : با فاصلهاى نهچندان زياد در غرب باغهاى مذكور و در انتهاى يك كوچه كه از « كوچهء خواجهها » منشعب مىشد يك باغمنزل بزرگ بود كه « دفتر » امور حكومتى در آن قرار داشت و شادروان محمّد على منصف كه در آن زمان دفتر « امير » را اداره مىكرد و مدّتى مدير مدرسهء شوكتيّه نيز بود در آن سكونت داشت . به اين دو مناسبت به اين باغمنزل « باغ دفتر » يا « باغ منصف » مىگفتند . درختهاى اين باغ نيز بيشتر انار بود ولى تعدادى درخت كاج هم در آن ديده مىشد . اين باغمنزل در اواخر دههء دوم و دههء سوم اين سده محلّ ادارهء فرهنگ بيرجند بود . 9 - 1 - باغ حاجى احمد بيك : در شرق « كلگاه بويان » يك باغ انارى نسبتا بزرگ بود كه به حاجى احمد بيك بنى اسدى تعلق داشت و بعدها سرهنگ شاهسونپور آن را از ورثهء وى ( برادران بنى اسدى ) خريدارى كرد و در قسمت شمالى آن يك ساختمان مسكونى براى خود ساخت و در آن سكونت نمود . از