فصل دوازده آسياب‌ها و آس‌ها در بيرجند آن زمان - مانند ساير نقاط ايران - چند نوع آسيا ( آسياب - آس ) وجود داشت كه از آن‌ها براى آرد كردن غلّات و بلغور كردن گندم و نيز براى گرفتن روغن از دانه‌هاى روغنى استفاده مىكردند ، بدين شرح : 1 - 12 - آسياها : آسياها دو نوع بودند : نوعى كه با آب مىگشت ( آسياب ) و نوعى كه با باد كار مىكرد ( آسباد ) . 1 - 1 - 12 - آسياهاى آبى : ساختمان و ابزارها و طرز كار اين آسياها كه سنگ آن‌ها به وسيلهء آب به حركت در مىآمد و مىگرديد همانند آسياهاى ساير نقاط بود و ويژگى ديگرى نداشت . از اين نوع آسياب‌ها يكى در شهر بيرجند و پنج تا در محدودهء مورد پژوهش ما قرار داشت كه امروز همهء آن‌ها متروك و ويران گشته و يا از بين رفته‌اند : 1 - 1 - 1 - 12 - آسياى كشمان ( ااسيا / ااسييوّ / كشما [ ن ] asiya / asiyow / kesmo [ n ] ) : اين آسيا در كشمان « ته ده » ( پايين شهر ) - در فاصلهء باغ انارى « كربلايى محمّد » و باغ