سه متر و گودى آن نيم متر است . طول درياچهء بند حدود 200 متر و عرض آن در انتها 150 متر است و حدود 150 هزار متر مكعب گنجايش دارد « 1 » . « بند دره » در يكصد و بيست و اند سالى كه از ساختنش مىگذرد چندبار مرمّت شده و آخرين بار ديوارهء آن را اندكى بلندتر كرده‌اند . اين بند هنوز برجا و كارا مىباشد و روستاهاى شمالى خود را كه در آب ريزش قرار دارند مشروب مىكند و در گذشته آب آن را به دشت‌هاى دهات پاى كوه و حتّى « اكبريّه » مىبرده‌اند . بند مزبور علاوه‌بر اين باعث ازدياد آب كاريزهاى شمالى خود هم مىشود . بديهى است كه اگر باران زياد نبارد و سيلى نيفتد « بند » پرآب نمىشود و اگر هم به علّت رسوبات با خاك و سنگ و شن انباشته شود ( مانند زمان حاضر ) آبگيرى آن كم مىگردد . 2 - 1 - بند عمر شاه : در همان كوه باغران - در شش كيلومترى جنوب بيرجند - درّه پهناورى است كه از شمال به جنوب امتداد دارد و پس از مسافتى با انحراف به‌سوى شرق متمايل مىشود . كمى پس از اين پيچ درّه تنگ‌تر و كوه‌هاى جانبى آن بلندتر مىگردد . اين درّه با فاصلهء تقريبى دو كيلومتر در غرب درّهء « بند دره » واقع است . در تنگترين نقطهء اين درّه كه ژرفاى آن نسبتا زياد است يك « بند » وجود دارد با همان ويژگيهاى « بند دره » ولى كوچكتر از آن است و مصالحى كه در ساختنش به‌كار رفته همان سنگ و آجر و آهك و ساروج و . . . مىباشد . ارتفاع ديوارهء بند بيش از 30 متر ، عرض آن اندكى بيش از 4 متر ، طول ديواره 32 متر و تعداد « قر » هاى خروجى آب آن‌كه از داخل بند به تنوره راه دارد 7 تاست . اين بند نيز مانند « بند دره » يك « مجراى بزرگ » در انتهاى تنوره و كف درّه دارد كه براى خالى كردن و پاك كردن ته بند از آن استفاده مىكرده‌اند « 2 » . سال ساختن « بند عمر شاه » ( امرشا omar sa ) به‌درستى معلوم نيست ولى قدمت آن از « بند دره » خيلى بيشتر است . ميرزا خانلر خان اعتصام الملك كه هنگام ساختن بند دره ( 1294 ه ق / 1256 خورشيدى ) از آن ديدن كرده در گزارش خاطره‌اى از « بند عمر شاه » ( روز شنبه بيست و ششم جمادى الاولى 1294 ه ق ) آن را سدّى « قديمى » دانسته است « 3 » كه نشان مىدهد اين بند

--> ( 1 ) . نك : مقالهء « بند درهء بيرجند » از حميد موسوى ، كتاب پاژ . شمارهء 15 . مشهد . صص 100 - 97 . و « بند دره » در كتاب « جغرافياى شهرستان بيرجند » . از دكتر محمد على احمديان . مشهد . 1374 . صص 47 - 46 . ( 2 ) . همان كتاب . ص 47 . ( 3 ) . « صبح حمّام رفته بيرون آمدم ، سوار شده رفتم سر بند عمر شاه . در سمت جنوب كوهى است كه از مغرب به مشرق