منتشر كنم كه با استقبالى كم‌نظير روبرو شد و چند ماه پس از انتشار ناياب گشت « 1 » . در پيشگفتار مفصّل و مشروح اين كتاب نيز وعدهء قبلى خود را تكرار كردم و به لطف حق در پاييز سال 1377 بخش سوم پژوهش خود را - باز هم با يارى و اهتمام استاد دكتر محمود رفيعى - زير عنوان « بررسى گويش بيرجند » منتشر نمودم « 2 » . اين كتاب نيز از حسن قبول دانشمندان و اهل فن برخوردار گرديد و مورد توجّه و استقبال و تحسين و تشويق فراوان زبان‌شناسان و متخصّصان داخلى و خارجى واقع شد و در شمار كتاب‌هاى راه‌يافته به مرحلهء نهايى كتاب سال 1377 درآمد « 3 » . در پيشگفتار اين كتاب اظهار اميد كردم كه بخش پايانى پژوهش خويش را كه به « فرهنگ عامّهء » مردم بيرجند اختصاص داده و بسيارى از مطالب و موادّ آن را فراهم آورده بودم هرچه زودتر تدوين و تأليف نمايم و منتشر سازم و بر اين تصميم استوار بودم و بىوقفه به كوشش در اين‌باره ادامه مىدادم و دكتر رفيعى عزيز نيز پيوسته مرا در اين كار تحريض و تشويق مىفرمود . در نوروز 1378 خورشيدى پس از بيست و چند سال به بيرجند رفتم . قصدم از اين سفر - به جز ديدن زادگاه و ديدار بستگان و دوستان - اين بود كه حاصل پژوهشهايم - آنچه از فرهنگ مردم و آداب و رسوم بيرجند گرد آورده بودم - را بازنگرى كنم و گردآورده‌هايم را - براى اطمينان بيشتر - در محل ، با مردم و آگاهان - به‌ويژه سالخوردگان - در ميان بگذارم تا اگر نقصى و اشتباهى در كارم باشد رفع و تصحيح نمايم و افزون بر اين ببينم در دهه‌هاى اخير در « شهر بيرجند » و وضع عمومى و زندگى مردم و گويش و فرهنگ و آداب و رسوم زادگاهم چه دگرگونىهايى روى داده است . هنگامى كه به بيرجند رسيدم و « شهر » را ديدم آن را با شهرى كه در گذشته ديده بودم و مىشناختم و تصويرى كه از آن در ذهن داشتم به كلّى متفاوت يافتم . هيچ گمان نمىبردم كه شهرى كوچك و دورافتاده در محيطى خشك و نامساعد و در زمانى نسبتا كوتاه يك‌باره دگرگون گشته و به شهرى بزرگ و آباد و پررونق تبديل شده باشد . هرچند شنيده بودم كه « بيرجند » چند دههء اخير تغييرات زيادى كرده و نسبت به گذشته بسيار بزرگ و معمور شده است ولى تصوّر دگرگونىهايى بدينسان چشمگير و جاذب ، گسترده و ژرف ، فراگير و همه

--> ( 1 ) . " واژه‌نامهء گويش بيرجند " . انتشارات روزبهان . تهران . 1373 . ( 2 ) . " بررسى گويش بيرجند " . انتشارات هيرمند . تهران . 1377 . ( 3 ) . " روزنامهء اطلاعات " . 6 بهمن 1378 . شمارهء 21831 . صفحهء 7 .