فصل سه مسجدها در دورهء مورد پژوهش ما تعداد ده مسجد بزرگ يا نسبتا بزرگ و تعدادى مسجد كوچك در بيرجند وجود داشت كه همه داير بودند . اين مسجدها از شرق به غرب عبارت بودند از : 1 - مسجد خضر على ( مچّت « 1 » خزرلى maccete xezrali ) : مسجدى بود متوسّط كه در محلّه « دم قلعه » روبروى منزل « سالك‌زاده » واقع بود و ضلع جنوبى آن در اول كوچهء « خواجه‌ها » قرار داشت . اين مسجد هنوز داير است و به همين نام خوانده مىشود . 2 - مسجد خواجه‌ها ( مچّت خاجا maccete xaja ) : مسجد خواجه‌ها مسجد نسبتا بزرگى بود كه در ضلع جنوبى كوچهء « خواجه‌ها » - در شرق آب‌انبار « اسمعيل خان » و روبروى حمّام زنانهء غيناب ( قينوّ qeynow ) - واقع بود و با اندك تغييراتى كه در آن داده شده هنوز برجا و داير است . در اين مسجد نماز جماعت اقامه مىشد و پيشنماز آن روحانى سرشناس محترمى بود به نام « شيخ محمّد على ربّانى » . 3 - مسجد مدينه ( مچّت مدينه maccete madine ) : اين مسجد بسيار كوچك بود و در كوچهء « نقيب » و روبروى حسينيّه‌اى به همين نام واقع بود .

--> ( 1 ) . واژهء « مسجد » در گويش بيرجند « مچّت maccet » فراگو مىشود .