بغداد تنها بدان جهت ابتدا به عراق كردم ، كه عراق وسط دنيا و ناف زمين است ، و بغداد را بدان جهت ذكر كردم كه در وسط عراق واقع است ، و نيز همان شهر بزرگى است كه از نظر وسعت و بزرگى و عمران و آبادى و فراوانى آبها و خوبى هوا ، در خاور و باختر زمين بىنظير است ، و ديگر براى آنكه از اصناف مردم ، و اهل كشورها و شهرها ( ى مختلف ) در آن سكونت گزيده‌اند ، و از همهء بلاد دور و نزديك بدانجا منتقل شده‌اند ، و تمام مردم اطراف و اكناف ، آن را بر ميهنهاى خويش ترجيح داده‌اند ؛ پس مردم ناحيه‌اى نيست كه آنان را در آنجا محله‌اى و تجارتى و رفت و آمدى نباشد . بدين ترتيب آنچه در هيچ شهرى از شهرهاى دنيا نيست ، در آنجا فراهم گشت . بعلاوه دو رودخانهء بزرگ دجله و فرات در دو طرف شهر جريان دارد ، و انواع كالا و خوار و بار از خشكى و دريا ، بآسانترين وجهى بدان مىرسد ، تا آنجا كه انواع صادرات خاور و باختر ، از كشورهاى اسلامى و غير اسلامى ، از هند و چين و تبت و ترك و ديلم و خزر و حبشه و ديگر بلاد ، بدان حمل مىگردد ، بطورى كه صادرات ( مختلف ) بيش از آنچه در خود آن بلاد و محل صدور آن اجناس يافت مىشود ، در بغداد بدست مىآيد ، و با وجود اين فراوانتر و ارزانتر است ، چنان كه گويى خيرات زمين بدانجا رانده شده ، و ذخاير دنيا در آن فراهم گشته ، و بركات جهان آنجا تكامل يافته است . بغداد علاوه بر آنچه گفتيم ، شهر بنى هاشم و دار الملك ايشان و مركز سلطنت آنان است ، و هيچكس پيش از ايشان آن را آغاز نكرده و پادشاهانى جز اينان در