گروهى از پژوهشگران ( مترجم : شيرانى و اعلم )

10

افغانستان ( مجموعه مقالات ) ( فارسى )

بزرگترين درياچه‌هاى شمال‌شرقى است . در كوههاى مركزى ، پنج درياچهء مشهور بند امير خود به خود سدّى براى خود پديد آورده‌اند ، بدين معنى كه كربنات كلسيم ، به هنگام طغيان آب درياچه‌ها ، در آب متلاطم ته‌نشين شده و بدينسان لبهء آهكى صخره مانندى ، همچون لبهء سنگ‌نماى اطراف چشمه‌هاى آب گرم ، به وجود آورده است . حوضهء درونسوى دشت ناور كه آبش از نواحى اطراف مىرسد ، درياچه‌اى است مركزى پر از مواد معدنى با زمينهاى هموار نمكى در پيرامون آن ( فورستنر « 1 » ، 1973 ) . « آب ايستاده » در كوهها و كوهپايه‌هاى جنوبى ميان غزنه و قندهار گودالى است كه رود سيلابى غزنى به آن مىريزد . اين درياچه با آب پر از مواد معدنى و زمينهاى نمكى پيرامون خود ، به درياچهء ناور بسيار شباهت دارد و حاكى از تبخير بسيار آب در اين ناحيه و جريان نيافتن آن به بيرون است . زمانى آب اين درياچه به سوى جنوب‌غربى جارى مىشد و از طريق شبكه رود لره به ارغنداب مىريخت . باتلاقها ، درياچه‌ها و نمكزارهاى متعدد حوضهء سيستان جمعا درونسو و بازمانده‌هاى كوچك شدهء درياچهء پلئيستوسن بسيار وسيعترى ( 000 65 كيلومتر مربع ) هستند ( اسميت ، 1974 ) . در بخش افغانستانى اين حوضه ، درياچه‌ها و باتلاقهاى پر از نى هامون صابرى و هامون پوزك بسيارى از آب خود را از شبكهء هيرمند مىگيرند . در سالهاى بسيار پربارش ، آب از اين گودالها به گود زره جارى مىشود . گودزره خود گودالى نمكزار است كه در اثر روبش باد به وجود آمده است ( اسميت ، 1974 ، ص 50 ) .

--> ( 1 ) . Fo ? rstner