لطف الله هنرفر
59
اصفهان ( فارسى )
چنانكه امروز هم مشاهده مىشود ، بين اراضى جى جريان داشته است ، ولى امروزه با دو نام مشابه سروكار داريم كه از قرنها پيش و در دوران اسلامى تاريخ اصفهان متداول شده است ، يكى جى كه همچنان به اراضى شمال رودخانه اطلاق مىشود و ديگرى « برزرودجى » كه اراضى ساحلى جنوب رودخانه بين پل جى ( پل شهرستان ) و پل مارنان ( ماربانان ) را دربر مىگيرد اسامى قديمى آن مانند : بافان ، دستگرد ، شهرز ، سيچان ، قينان ، سيرويه ( شيرويه ) ، گرجىها و فرحآباد و سعادتآباد به قوّت خود باقى است . اصفهان مقارن تشكيل دولت پادشاهى ماد گاباى و گابه مركز اصفهان قديم ظاهرا در آغاز قرن هفتم قبل از ميلاد كه دولت بزرگ عيلام با پايتختى شوش به دست آشوربانيپال فرمانرواى قهار و سفاك آشور برافتاد ، در قلمرو دولت انشان « 1 » قرار گرفت و ساليانى چند مركز دولت مستقل پارسى زبان انشان بوده است . يادآورى مىكنيم كه محل دقيق انشان يا انزان هنوز هم به تحقيق معلوم نشده ، ولى بنابر آنچه پروفسور گيرشمن « 2 » و دياكونوف در تحقيقات خود آوردهاند ، بانى آن چيشپش ( - چيشپيش ) پسر هخامنش ، سردودمان سلسلهء هخامنشى ، بوده و كنبوجيه ( كنبوجيا ، كمبوجيه - كامبيز يونانىها ) ، پدر كورش ، از سال 600 تا 599 ق م حكمرانى انشان را از طرف هووخ شتره ، پادشاه بزرگ ماد ، كه دولت پادشاهى ماد را وسعت داد و به يك امپراتورى مقدم بر هخامنشىها تبديل كرد ، بهعهده داشته است . « 3 » ظاهرا محدودهء انشان حد شرقى ممالكى بوده است كه بابلىهاى
--> ( 1 ) . انشان ( انزان ) ناحيهاى است كه اجداد كوروش هخامنشى از آنجا برخاستند و استان عمدهاى در مشرق و جنوب شرقى سرزمين عيلام بوده است . ( 2 ) . Ghirshman ( 3 ) . مادها و بنيانگذارى نخستين شاهنشاهى در غرب فلات ايران ، ص 424 ؛ فرهنگ فارسى معين ( اعلام ) : انزان .