لطف الله هنرفر
11
اصفهان ( فارسى )
گردنهء فوده در سر راه شهرضا به لنجان . آب و هوا - شهر اصفهان در جلگه واقع شده است . زمينهاى آن رسى است و در نقاط مختلف آن ، از 75 سانتيمتر تا يك متر و نيم به طور متفاوت ، به قشرى محكم از رس مىرسد كه سخت و غير قابل نفوذ است . پى منازل و ساختمانهاى معمولى بر روى همين قشر رس بنا مىشود . ديوارهاى گلى قديمى ، كه حصار باغهاى داخل و خارج شهر را تشكيل مىدهد ، بر روى همين قشر رس تركيب شده كه بعضى از آنها حتى چند صد سال دوام كرده است . خشت خامى كه از اين گل رس ساخته مىشود ، به اندازهء آجر پخته استحكام دارد و در بيشتر بناهاى قديم چندين صد سال دوام كرده است . دوام نوع مخصوصى از اين خشت خام در آثار كهن آتشگاه حتى به دوهزار سال مىرسد . رشته كوههاى محلى اصفهان در اطراف شهر ، از غرب و جنوب به سمت شرق كشيده شده و با ارتفاع يكنواخت و بريدگىهاى قلّههاى آنها ، هماهنگ با آثار تماشايى داخل شهر ، منظرهاى طبيعى و تماشايى به وجود آورده است . منظرهء زيباى كوههاى اطراف اصفهان ، از فراز عمارت عالىقاپو در ميدان نقش جهان و از قلهء كوه آتشگاه به خوبى نمودار مىشود . چون غير از نواحى نجفآباد و دهستانهاى برخوار و كوهپايه ، ساير بخشهاى اصفهان در كنار رودخانهء پربركت زايندهرود واقع شده و داراى آب و هواى معتدل و فصول چهارگانهء منظم است . شمال اصفهان تا 90 كيلومتر باز است و بادهاى خنك شمالى از اين طريق مىوزد ؛ اما جنوب آن از سه كيلومترى بسته مىشود . ( جغرافىدانان قديم عرب گفتهاند كه اصّح مساكن و بلاد شهرى است كه شمال آن گشاده و جنوبش گرفته باشد ) و به طورىكه ذكر شد ، اصفهان داراى چنين موقعيتى است و چون جنوب و غرب آن ، كوهستانى و شمال و شرق آن ، جلگه است داراى اختلاف هوا و بارندگى است ؛ چنانچه در فريدن و چهارمحال ، كه در مغرب واقع شده و