لطف الله هنرفر
168
اصفهان ( فارسى )
كردهاند . قسمت وسط خيابان و پاى ديوارها با سنگهاى كوچكى فرش شده كه براى مردم و اسبها راحت نيست ؛ ولى اين طرف و آن طرف خيابان ، دو نقطهاى كه خاك خوبى دارد جا گذاشته و گلهاى رنگارنگى نشاندهاند . يقينا اين گلها در موسم خود از عطر و منظرهء زيباى خويش دل و مشام جان را محظوظ و سرشار مىنمايند . در سال 1025 هجرى ، گردشگاه چهارباغ به طورى كه شاه عباس كبير انتظار داشته آراسته شده بوده است . اسكندر بيك تركمان مؤلف تاريخ عالمآراى عباسى دراينباره چنين نوشته است : القصه هركس از امرا و اعيان و سركاران عمارات به وقوف معماران و مهندسان شروع در كار كرده و در انجام آن ساعى گشتند و از آن تاريخ تا حال كه سنهء هجرى به خمس و عشرين و الف ( 1025 هجرى ) رسيده و اين شگرفنامه تحرير مىيابد ، عمارات باصفا و باغات دلگشا به نوعى كه طرح كارخانه ابداع در عرصهء ضمير مبارك اشرف طرح افكنده بود ، به حيز ظهور آمده در كمال لطافت و نهايت خوبى اتمام يافت . درختان سر به فلك افراشته و اشجار ميوهدارش گويى به طوبى جنان پيوند دارد . الحاصل هر باغى از آن رشگ جنان و عمارات رفيعش كه به نقوش بديع مذّهب و مزيّن و به صور مصوّران نادره كار آراستگى دارد ، گويى سدير و خورنق از آن نشانى است ، بلكه در عرصهء گيتى نظير وى و عديل آن محض خيال و گمانى . عجب چارباغى است بهجتفزا * گرش ثانى خلد گويند شايد چو تاريخ آن دل طلب كرد گفتم * نهالش به كام دل شه برآيد شاردن ، سياح فرانسوى كه در دورهء پادشاهى شاه عباس دوم و شاه