لطف الله هنرفر
106
اصفهان ( فارسى )
قلعه نگاهدارى مىشد ، سخن رانده است . « 1 » قسمتهايى از برج و باروهاى قلعه طبرك تا حدود سى سال قبل نيز باقى بوده و در داخل آن زراعت مىكردهاند ، ولى بتدريج به تصرف اشخاص درآمده و صورت اصلى و قديمى خود را از دست داده و تبديل به خيابان و كوچه و منازل متعدد و مسجد و حمام و مدرسه و غيره شده است . امروزه از برج و باروهاى قلعه چيزى بر جاى نمانده و تنها نشانههايى كه از ديلم و ديلميان و دورهء ديالمه باقى مانده است ، نام خيابان و كوچههاى اين ناحيه است كه به اسامى طبرك و مرداويج و مؤيد الدوله و ركن الدوله و فخر الدوله و علاء الدوله و جباخانه و مانند اينها نامگذارى شده است . مسجد جامع جورجير - مافروخى در محاسن اصفهان پس از توصيف مسجد جامع عتيق بزرگ يعنى قسمتهايى از مسجد جمعه امروز كه تا اواخر قرن پنجم هجرى ساخته شده بوده است ، به وصف مسجد جامع صغير معروف به جورجير كه كوچكتر ولى زيباتر بوده ، مىپردازد و مىگويد كه اين جامع معروف به جورجير بوده و توسط كافى الكفاة صاحب بن عباد ساخته شده است . بنابه گفتهء مافروخى اين مسجد داراى شبستانها ، خانقاهها ، كتابخانه ، مدارسى براى فقها و مجالسى براى ادباء و محلهايى براى شعرا و صوفيان و قاريان قرآن بوده است . مافروخى راجع به مزيت جامع صغير نسبت به جامع كبير متذكر مىگردد كه خاك رس خامى كه مسجد جامع صغير از آن ساخته شده ، محكمتر از آن است كه در ساختمانهاى مسجد جامع كبير بهكار رفته و در نتيجه از حيث بلندى و استحكام ساختمانهاى مسجد جامع صغير نسبت به ساختمانهاى مسجد جامع كبير برترى دارد . مناره اين مسجد ، كه از خشت خام ساخته شده بوده ، به ارتفاع صد ذراع مىرسيده است
--> ( 1 ) . براى اطلاع بيشتر - سفرنامهء شواليه شاردن ، ترجمهء فارسى ، اصفهان ، ص 99 .