اسپاهان بوده است ، از زمان پارت‌ها بر اين ناحيه اطلاق شده ، ولى دربارهء اين‌كه يهوديان از چه وقت به اين محل منتقل شده‌اند و سبب انتقال آن‌ها چه بوده و نيز ساير خصوصيات اين امر ، در بين محققين اختلافاتى وجود دارد ولى به علت اين‌كه نام يهوديه نيز در منابع موجود بر اين قسمت شهر اصفهان اطلاق شده و همهء مورّخان نيز اجمالا آن‌را نقل كرده‌اند ، در اصل سكونت اين قوم دراين ناحيه ترديدى نمىتوان نمود . « 1 » اصفهان در زمان مرداويج اصفهان تا ابتداى قرن چهارم هجرى تحت سلطهء خلفا باقى بود . در سال 319 هجرى ، مرداويج يا مرداويز ، فرزند زيار ، كه تابع حكمرانان علوى مازندران بوده و بعد علم طغيان برافراشته و خود را مستقل خوانده بود ، فرمانرواى رى گرديد و پس از زدوخوردهايى با ماكان كاكى ، سردار ديلمى ، و مغلوب نمودن او طبرستان را ضميمهء قلمرو خود نمود . سه پسر بويهء ماهيگير به نام على و حسن و احمد كه در لشكر ماكان خدمت مىكردند ، از اين زمان به بعد به خدمت مرداويج درآمدند و مرداويج حكومت كرج را به على ، كه بزرگ‌تر آن‌ها بود ، تفويض نمود و در همان سال ، يعنى 319 هجرى ، ايالت جبال را فتح نمود و اصفهان هم ضميمهء قلمرو او گرديد . خليفهء عباسى المقتدر حكومت وى را بر نواحى فتح شده

--> ( 1 ) . امروز تعداد يهوديان اصفهان حدود سه هزار و چهارصد نفر است ، كه بيشتر آن‌ها در محل قديمى و تاريخى خود يعنى جوباره ساكنند ، ولى افراد متمكن و ثروتمند در نقاط ديگر شهر اصفهان ساكن شده‌اند . يهوديان اصفهان بيست كنيسه دارند كه در محلات شهر به شرح زير واقع شده است : محلهء دردشت ( دو كنيسه ) ، محلهء گلبهار ( يك كنيسه ) ، محلهء جوباره يعنى قديمىترين ناحيهء يهودىنشين اصفهان ( شانزده كنيسه ) ، فلكهء شاه عباس از خيابان‌هاى جديد شهر ( يك كنيسهء نوساز ) . كنيسه‌هاى يهوديان به نام بانيان آن‌ها است و قديمىترين آن‌ها در جوباره كنيسهء عمو شعيا است ، ولى هيچ يك از آن‌ها از لحاظ ساختمان يا آثار هنرى و تزيينات قابل توجه نيست .