مسيح ذبيحى
57
استرآبادنامه ( سه سفرنامه ، وقفنامه وسرگذشت ) ( فارسى )
و كوههاى كوچك و پس از آن كوههاى مرتفع عظيم است و طرف دست راست صحراى كوير بىآب و گياه است كه به فاصلهء پنج الى شش فرسنگ منتهى به جبال مىشود . سه فرسنگ از ده نمك گذشته قريهء عبداللّه آباد است و تا عبداللّهآباد آبادى نيست . قريهء عبداللّهآباد سابقا قلعه و كاروانسرايى داشته كه فعلا منهدم است . امروز قهوهخانه و باغ و آب انبار دارد و چند نفر رعيت در آنجا مسكون [ اند ] و علوفه و غيره مىفروشند . عبداللّهآباد نقطهء قابل آباديست . قنات لايقى دارد . كار بكنند قابل زراعت و آباديست و آبش به واسطهء شورى زمين قدرى شور است . ولى خيلى بهتر از آب ده نمك است و ملكش نزاعى است و امروز در دست سمنايى است . از عبداللّهآباد به لاسجرد سه فرسخ است . تقريبا يك فرسنگ كه از عبداللّهآباد مىگذرد چند نهرهاى عميق و عريضى است مثل خندق در ميان خاك خوار و سمنان است و عرض هر يك از سه ذرع متجاوز و عمقا از ده الى پانزده ذرع است كه به خط عرضى در دو سه موضع جاده را قطع نموده و آب اين انهار در هر يك به تفاوت در موقع سيل زياد مىشود . از مشرق شمالى به مغرب جنوبى جارى است و در روى هر سه نهر پلهاى سنگى محكمى است كه از عمق نهرها بنا و به سطح زمين مساوى است و به همين جهت « پر كرپى » موسوم شده و امروز « پل كرپى » معروف است از اينجا اول خاك سمنان است . از پل كرپى به گردنهء لاسجرد يك فرسخ ، دو قهوهخانه و دو آبادى است . / 75 / مزرعه و قهوهخانه در جلو است . از آنجا كه مىگذرد مزرعه و قهوهخانهء ديگرى است موسوم به سيّد آباد و جاى با صفا و نزهتى است . آسيابى دارد كه آب آن آسيا از چشمهسار صورت بسته و زياد است . از گردنهء لاسجرد به لاسجرد يك فرسنگ كمتر است ، و اين گردنه عبارت از دامنههاى مرتفع سنگى و سنگش گچ است ، پر گرد و غبار . راه كالسكه عليحده و راه سوار عليحده است . به نشيب گردنه كه مىرسد راه مسطح مىشود و از فراز گردنهء لاسجرد نمايان است . قصبهء لاسجرد باغات زياد دارد و انار او معروف است . كاروانسراى آجرى از بناهاى شاه عباس در آنجا بر پا و داير است ، به اضافه اطاقهاى مرغوب و بالاخانهاى سفيد كارى عالى ساختهاند كه تكيه و حمام دارد و سيصد خانوار رعيّت بيشتر دارد و مردمش با