تعريف نژاد تركمانان گروه تركمانان استرآباد بر دو خيل است : يموت و گوكلان ، و هر خيل مركّب از دو فرقه است : چاروا و چمور . فرقهء چاروا همان چهارپاداران باشند كه مال و شتر و حشم دارند . چمور آن فرقه هستند كه شتر ندارند . طايفهء يموت مركّب از دو تيره است : شرف و چونى . آنچه نسبت به اين دو تيره مىدهند اين است كه شرف و چونى دو برادر بوده‌اند و اينها از نژاد و نسل آنانند ، و اللّه علم . ولى شرف از شرف و چونى از چونى حمايت و عار دارند . خيل يموت مركّب از دوازده طايفه است و هر طايفه مركّب از چندين تيره و طايفه و ابه : جعفرباى ، آتاباى ، يلقى ، داز ، دوه‌جى ، بدرا ، سلاخ ، ايمر ، كوچك ، ايكدر ، قوجق ، قان بوخمز . اينها طوايف يموت هستند كه در كنار گرگان در صحرا در ميان آلاچيق زندگانى مىكنند . هر طايفه مركّبست از چندين ابه [ و ] در هر ابه شاخصى هست . آن شاخص در يورت شخصى يا موروثى خود سكنا مىگيرد . اقوام و بستگان او جمع مىشوند و آن ابه يا مجموع را به اسم بزرگ آن سلسله مسمّى مىسازند . در ميان هر طايفه يك نفر شاخصى هست كه همهء آن طايفه اطاعت و انقياد كامل از آن يك نفر داشته باشند . هر كس / 35 / در ابهء خود شاخص است زيردستان و جاهلان هر ابه از بزرگ ابه خودش تا اندازه‌اى اطاعت دارند . هر وقت اتّفاقى و انقلابى براى طايفه باشد بزرگان ابه‌ها و مشايخين و پيرمردان جمع شده مشورت مىكنند . هر قسم كه تمام رؤسا و پيرمردان بلكه زيردستان آن طايفه صلاح دانستند اقدام خواهند كرد و در آن مواقع سخت متّفق و يك جهت و يك قول هستند . ثروت هر طايفه اجرت اعمال و قيمت اوقات ايشان است و فواعل ثروت زحمت و كاركرد اهالى است . اما استعداد موادّ قابليّت نيز متفاوت است . بهترين كسب اين طوايف و درجات استعداد مواد اين گروه به واسطهء بىعلمى پيوسته مبنى بر خود سرى و جنگجويى و راهزنى است و از هر گوشه توشه از تر و خشك به دست آورده در آن ارض با استعداد معاش و مكسب خود قرار مىدهند و اهالى استرآباد و روستاييان و باديه نشينان هيچ وقت از تعدّيات اين طوائف نياسوده و تعدّيات گوناگون آنها حيرت بخش عقول است . گرچه خداوند تبارك و تعالى نقطهء مقابل از يموت « ولايتى »