مسيح ذبيحى
23
استرآبادنامه ( سه سفرنامه ، وقفنامه وسرگذشت ) ( فارسى )
قسمت سدن رستاق اين قسمت هم به عهدهء كلانترى مرجوع مىشود : سدن ، انجيل آب ، اوجابن ، زنگى محلّه ، سعدآباد ، كهو ، قلندر محله ، آزاد محلّه ، هاشمآباد ، لمسك ، ورسن عليا ، ورسن سفلى ، للدوين ، حيدرآباد ، چالكى ، صيد / 29 / ميران ، حاجىآباد ، اسپو محلّه ، كفگيرى ، سركلاى جلو ، شموشك ، يساقى ، پيشين كلا ، شاده ، دنگلان ، شوريان ، نامن ، زير باد محلّه ، قاسمآباد ، مفيدآباد ، گرجى محلّه ، الوار ، چهارده ، النگ ، مهتر كلا ، كرد محلّه ، بالا جاده ، كلامو ، چغر ، ميان دره ، سر كلاى خرابه شهر ، قلعه محمود . جمع خالصهء ديوانى استرآباد بيشترش از جمع سدن رستاق به عمل مىآيد ؛ مخصوصا از سدن و كرد محلّه و قلعهء محمود . كرد محلّه قصبهء سدن رستاق و داراى دكاكين چند و دو حمّام و مسجد است و تقريبا شش هزار نفر سكنه دارد . ملكش خالصه و اربابى است . كليّة اراضى سدن رستاق بسيار قابل و حاصلخيز و زراعتش شلتوك و پنبه و جو و گندم و ماش و غيره است . هوايش در بعضى جاها از شهر استرآباد گرمتر ، اغلب بنايش با چوب و بيشتر رعايا در كمه زندگانى مىكنند . كمه بنايى است از چوب بر پا مىكنند و دور او را از چوب و تركه با شاخهاى مو پيچيده و روى او را گل ماليده و پوشش آنها از گالى كه چگن باشد پوشانده و ابدا آب ريزش ندارد . قسمت انزان كاركنده ، باغو ، سوته ده ، كلفرا ، سر طاق ، سر محلّه ، ولفرا ، جز ، دشتى كلا ، وطنا ، استينوا ، جفا كنده ، مرنگ ، نو كنده ، بنفشه تپه ، ليوان ، تلور ، هشتيكه ، بندر معروف به كناره گز در نيم فرسنگى جز و در چهل كيلومترى استرآباد سمت مغرب واقع است و تجّار ارامنه در آنجا زياد و همه قسم اسباب خرّازى و اقمشهء روسى و آرد حاجى طرخان و قند و شكر و انواع مشروبات و غيره دارند كه با تجّار استرآباد با پنبه و پوست و كنجد و برنج و پشم و نقد داد و ستد مىكنند و بازارشان رواجى دارد و اغلب يموت هم / 30 / آنجا بيع و شرى دارند . چهار دانگ بندر جز را حاجى حسين آقاى امين دار الضّرب از ورثهء مرحوم ميرزا عبد اللّه خان سردار امجد خريدارى كرده و دو دانگ ديگر اربابى است .