مسيح ذبيحى
12
استرآبادنامه ( سه سفرنامه ، وقفنامه وسرگذشت ) ( فارسى )
شده در دو قسمت قلعه منزل نمودند . آنهايى كه در طرف بالاى قلعه بودند به يخارى باش مشهور و آنهايى كه در پايين بودند به اشاقه باش معروف گشتند . بالجمله از شهادت نوّاب فتحعلى خان طاب ثراه به جهت كينهاى كه با اين ايل جليل داشت پست پايهترين مخلوق را حاكم استرآباد ساخت و او زمان بيك پسر محمد حسين خان بود كه به حكم رضا قلى ميرزا پسر نادر شاه ، شاه طهماسب را شهيد نموده بود و غرض نادر از اين حكومت صدمه رسانيدن به اولاد سلطان شهيد بود ، و در سنوح اين حوادث خان جليل الشأن محمد حسن خان پسر / 14 / نواب فتحعلى خان توقّف خود را در استرآباد مصلحت نديده به دشت تركمان نهضت فرما گرديد و در آنجا قشونى از دولتخواهان حقيقى جمع فرموده اغلب ولايات ايران را بعد از فوت نادر شاه مسخّر فرمود و اينكه حاجى لطفعلى بيك بيكدلى متخلّص به آذر تذكرهء موسوم به آتشكده در آخر كار نادر و شورش ولايات نوشته « قاجار به استرآباد نيز بناى سركشى گذاردند » اشاره به مقدمهء اين مطلب است . و بالجمله وقتى كه احمد خان ابدالى به تسخير مازندران و بعضى بلاد كه بشرف تبعيّت خان والاشأن مشرّف افتاده بودند به اين حدود لشكر كشيده نواب عظيم الشأن محمد حسن خان متوجه دفع او گشته منهزم و همراهان او را شكستى فاحش داده و در سنوخ اين غائله كريم خان زند را موقع به دست آمده فارس را تصاحب نمود نواب مستطاب مبرور بعد از هزيمت دادن قشون احمد خان و آزاد خان افغان از استرآباد و مازندران و آذربايجان تجهيز لشكرى نموده و به قصد كريم خان حركت فرمودند و او را از اصفهان دوانده در قلعهء شيراز محصور و متحصن كردند و هشت هزار ساخلوى در اصفهان گذاردند و در سنهء 171 هجرى با سى هزار نفر سوار رو به شيراز نهادند و محاصرهء مذكور اتفاق افتاده مدت آن به طول انجاميد ، بعضى از اقوام آن شهريار به وعدههاى دلفريب كريم خان دست از صدق خدمت برداشته بناى تفتين را ميان سرداران آن سلطان نهاده و قشون به آن آراستگى به واسطهء فساد مفسدين متفرّق گرديدند و شيخ على خان از جانب كريم خان تا مازندران اين قشون را تعاقب و جمعى از دوستان آن سلطان را دستگير و خود سلطان محمد شاه به دست سبز على بيك نابكار شهيد گرديده فرزند ارجمندش آقا محمد خان قصد شيراز نموده تا فوت كريم خان آنجا / 15 / اقامت داشت و كريم خان ظاهرا نهايت احترام از نواب معظّم اليه منظور