مسيح ذبيحى

198

استرآبادنامه ( سه سفرنامه ، وقفنامه وسرگذشت ) ( فارسى )

ذرع ارتفاع دارد جنگل انبوه شروع مىشود . درختهاى اين جنگل بلوط و مازو و انجير وحشى و غيره است . راه درّهء زيارت از دامنهء كوه لاره مىرود و در عرض راه در دو هزار و ششصد ذرع ارتفاع بىدرخت واقع شده ، يكى موسوم است به سياه كنه و ديگرى معروف است به شربت و بعضى خرابها در آنجا ديده / 261 / مىشود . مىگويند در ايّام قديم در زمان آتش پرست‌ها در اين محل شهرى بوده است موسوم به شهر بت . اكنون به واسطهء كثرت استعمال اين لفظ تغيير يافته و شربت شده است . من در سايه كنه يك شب توقّف نمودم و روز بعد صبح بنه را از راه راست به قريهء زيارت فرستادم و خودم از كوه لندى بالا رفتم . درّه‌هاى اطراف چمنهاى خوب داشت و همه ساله علف زياد دارد و لكن در اين سال در بعضى جاها از خشكى هوا علف سوخته بود . در مملكت ما بين ( ؟ ) درّهء زيارت و كوه جهان نامه ما درست اطلّاع نداريم و تحقيقات وضع جغرافيايى آنجا اقلا دو هفته طول مىكشد . از كوه لندى يك راهى به قريهء زيارت مىرفت . آن راه را پيش گرفته رفتيم . از چمن بازى كش عبور نمودم و بعد از يك راه سختى فرود نموده در سمت غربى ده وارد شدم . قونسول دولت روس با عيال خود در آنجا بودند . از قريهء زيارت شهر استر آباد دو ساعت الى سه ساعت و نيم راه است و ارتفاع مكان آنجا از ارتفاع شهر استر آباد يك هزار و يكصد و سى ذرع بيشتر است و بدين واسطه هواى خوبى دارد . هواى قريهء زيارت از هواى شهر استر آباد پانزده درجه ( فهرنايت ) كمتر است . شبها از سمت جنوب از كوه لاره باد خنك مىآيد و صبح‌ها از طرف دريا نسيم جنوب مىوزد . در اين قريه بقعهء امامزاده‌اى است موسوم به امامزاده عبد اللّه و بدين جهت است كه آنجا را قريهء زيارت ناميده‌اند . اين ده در ايران خيلى قديم است . متولّىهاى امامزاده عبد اللّه از شاه اسمعيل صفوى كه در سنهء 897 هجرى / 262 / ( سنهء 1589 مسيحى ) سلطنت داشت ، و بعد از شاه سليمان صفوى فرمان دارند . فرمان توليتى كه شاه سليمان داده است به رسم و مضمون فرمانهاى حاليهء دولت ايران نوشته شده و خط آن به طور خوبى خوانده مىشود ، و لكن فرمان شاه اسمعيل را در قريهء زيارت كسى نتوانست بخواند . اگر چه به غير از منشيان قنسولخانه‌هاى روس و انگليس از علماى استر آباد هم در آنجا بودند و ايشان از ترس تب و نوبه و گرما و پشهء استر آباد فرار نموده به آنجا ييلاق آمده بودند . / 263 /