به طهران از روى آب راه مراوده داشته باشد و زغال را از روى آب حمل كنند . اينك قريب بيست فرسنگ راه زغال را با قاطر حمل مىكنند . ما هر روزى دويست رأس قاطر و الاغ مىديديم كه از كجور و دونا زغال بار كرده‌اند و به طهران مىروند . جنگلهاى معدن زغال سال به سال كسر مىشود و اگر معادن زغال سنگ حوال رودخانهء كرج را كار نكنند عمل سوخت زغال طهران چند سال ديگر بسيار سخت خواهد شد . اكنون هر چه جنگل را مىسوزانند و پيش مىروند راه زغال به طهران دور تر مىشود . در كوهستان البرز نزديك به طهران محلهاى مناسب براى جنگل زياد دارد و ممكن است كه در آنجا اشجار غرس نمايند كه بعد از چند سال جنگل معتبرى بشود . اما اين فقره براى شكارگاه سلطنتى مضرّ است . در حسنك در رودخانه يك پل چوبين دارد كه ما از روى آن عبور / 221 / نموديم . اين ده بسيار كوچك و خالى از نظافت است و يك امامزاده دارد . ما يك روز در آنجا توقّف كرديم كه به قلّهء كوه معظم موسوم به كچنك « 1 » صعود نماييم . اين كوه يك هزار و صد ذرع ارتفاع دارد و در قلّهء آن كوه دماوند نمايان است . . . تا قلّهء كوه رفت منظر خوبى نداشت . كوه‌هاى اطراف همه مثل كوه‌هاى افغانستان بىآب و علف و خشك بود . منزل پنجم از حسنك‌در به گچ‌سر و ولى آباد ما از راهى كه گاستگر خان ساخته است روانه شديم و از درّه‌اى كه قريهء نسا « 2 » در آنجا واقع شده از وسط باغات و اراضى مزروع عبور نموديم . يك فرسنگ بالاتر از قريهء نسا رودخانهء لو را به سمت شرقى به گچ‌سر كه قريهء كوچكى است مىرود از گچ‌سر به بالا . دور نيست كه رودخانه امتدادى داشته باشد . لكن ما تحقيق نكرديم كه سرچشمهء آن الى گچ‌سر چه قدر مسافت است . از گچ‌سر الى ولى آباد در عرض راه هيچ درخت ندارد . از گچ‌سر راه از كنار يك نهرى كه به طرف غربى جارى است مىرود تا پاى كوتل گچ‌سر كه پانصد ذرع ارتفاع دارد و از آنجا راه متدرّجا بالا مىرود تا آنكه به قلّهء كوهى كه سه هزار و چهارصد ذرع ارتفاع دارد مىرسد . در آنجا تمام رشتهء البرز كوه شميران و كوه آزادبر و دماوند و قلهء كوه شاهزاد نمايان است . در پاى اين كوه يك چشمهء گوگردى واقع است و

--> ( 1 ) . كذا ، قلهء كوه مرتفع آنجا گر چون نام دارد . ( 2 ) . اصل : نيسا .