مسيح ذبيحى
142
استرآبادنامه ( سه سفرنامه ، وقفنامه وسرگذشت ) ( فارسى )
فقه كه در استر آباد و مازندران تحصيل نموده بود فارغ گرديد و در اعلى درجات علم و عمل رسيده بود و به جهت تحصيل علم حكمت و كلام به دار السّلطنهء اصفهان تشريف بردند و در خدمت اساتيد مشغول به تحصيل اين دو علم شريف و ساير علوم رياضيّه از قبيل حساب و هندسه و هيأت و اسطرلاب و تنجيم و تكميل اين فنون كه هم در سابق تحصيل كرده بود شده به سرحد كمال در اين علوم رسيد . تقويم شمسى و قمرى چند سال استخراج فرمود به ولايات منتشر مىشد . در جوانى بود كه بهار عمرش خزان شد . باد خزانى وزيد و شاخ و برگ حياتش فرو ريخت و خرّمى اهالى اين بلد بدل به افسردگى و پژمردگى گرديد رفع مقامه . و اما برادر مهتر كه اسم شريف ايشان عنوان گرديد در علم و فضل و تحقيق و تدقيق و تصرّفات در علوم عقليّه و نقليّه و مشرب معقول و منقول و عرفان و جامعيّت مراتب مزبوره در استر آباد متفرّد است و در اين اوقات اهل حال و اهل لسان كه تميز دهنده و حقيقت شناسند از فيوض صحبت آن بزرگوار مستفيض مىگرديدند . در لغت و انشاء و فقه و اصول و علم هيأت كمال سلطنت دارند ، خوش ذهن و خوش سليقه و خوش ادا و خوش كلام و خوش تقرير و خوش تحرير و خوش برخورد و خوش آداب و خوش سلوك و خوش رفتار مىباشند . در تحرير و درج مطالب در قوالب الفاظ در هر فن / 190 / امروز در استر آباد منحصر است . ولى بسيار كم بخت و كم طالع و معيشت تننك دارند . هذا الذى ترك الاوهام حائرة - ، سلّمه اللّه تعالى و بلّه اللّه الى ما يأمله و يتمّناه بمحمّد و آله الطاهرين . سيّد العلماء الاعلام عمدة المجتهدين العظام شريعتمدار الحاج سيّد صادق العقيلى الاستر آبادى سلّمه اللّه تعالى و ابقاه ذهنى بلند صافى و طبعى سرشار وافى دارند . در فنون علوم معقول و منقول فارسى است يكّه تاز عرصهء تحقيق و در اصناف فضائل و فواضل لنگر انداز لجّهء تدقيق . پايهء بلند مراتبش را زبان قلم قاصر و درجهء رفيعهء مقاماتش محلّ حيرت اوائل و اواخر ، بل هو مما انعقدت عليه الحناصر . اگر از فقه و اصولش بنويسم كه چه مقدار است علم معقولش شكايت خواهد كرد و اگر از معقولش بگويم فقه و اصولش مورد نكايتم خواهد ساخت .