بابا صفرى
26
اردبيل در گذرگاه تاريخ ( فارسى )
مسافرتهاى رضا شاه باردبيل : رضا شاه كبير نسبت بسلاطين سلف ، از جهت مسافرت باستانها و شهرستانها روش مطلوبى داشت و هرگاه و بيگاهى بيك منطقه از كشور مسافرت مينمود . سفر شاه زمينى بود و با « اتومبيل » صورت ميگرفت و اثرات ثمربخشى از حيث عمران و آبادى بر جاى ميگذاشت . او مرد باهوش و دقيقى بود و اصل را در كارها در بهتر انجام دادن آنها ميدانست ازاينرو با كوچكترين تعلل و تسامحى كه در اجراى برنامهاى مشاهده ميكرد درصدد بازخواست بر مىآمد و چون در جوامعى مثل ايران در امور ادارى و حتى ، به نظر مؤلف ، در روشهاى تربيتى دوران قبل از بلوغ ، تنبيه معقول بيش از تشويق مؤثر است ازاينرو آثار خيرى عايد مردم و مملكت ميشد . از مدتها قبل از مسافرت شاه راهها تعمير و مرمت ميشد . شهرداريها تحركى مييافتند ، متصديان امور بتلاش و كوشش وسيعى برميخاستند و عموما سعى بر آن داشتند كه كارها مورد ايراد قرار نگيرد و مقام و منصب آنها محفوظ بماند . رضا شاه پنج بار ، بعد از كودتا ، باردبيل سفر كرد . اولين آنها در عهد نخستوزيرى و در خرداد 1304 صورت گرفت و چهار بار ديگر در دوران سلطنت . در هر پنج سفر سكنهء اردبيل با زدن طاقهاى نصرت باستقبال رفتند . دانشآموزان مدارس با لباسهاى مرتب در مسير شاه صفها بستند و سرودهائى را كه از ماهها پيش تعليم مييافتند با آهنگهاى مهيج خواندند . شاه در خانهء شادروان امير تومان منزل ميكرد . اين خانه در بيرون دروازهء تابار بوسيلهء خود ميرزا عليخان امير تومان ساخته شده بود و مركب از اندرونى و بيرونى زيبائى بود و شاه در قسمت بيرونى كه تالارهاى مجللى داشت اقامت مىنمود . امير تومان فرزند امير حسنخان و برادرزادهء ميرزا تقى خان امير كبير بود . در عهد قاجار با درجهء ميرپنجى مأمور اردبيل شد و در اين شهر بمنصب امير تومانى رسيد و در آنجا اقامت گزيد . با آنكه در اردبيل اعيان و اشراف زياد بودند و خانههاى زيبا و مناسبى داشتند و حتى برخى از آنان موجباتى براى اقامت شاه در خانههاى خود فراهم ميكردند ولى خود شاه علاقمند بود كه در اين خانه اقامت كند و علت آن را بعضى از