[ جلد دوم ] مقدمهء جلد اول اين كتاب : بشر بموازات تأمين حوائج زندگى مادى ، همواره علاقمند بود و هست كه از احوال پيشينيان اطلاعى بدست آورد و بچگونگى سرنوشت آنان ، تا آنجا كه ميسر است ، علم يابد . براى ارضاى اين تمايل عالى انسانى بوده است كه ثبت و ضبط وقايع گذشته معمول گشته و از مجموع آنها تاريخ بوجود آمده است . ايران ، ميهن عزيز ما ، كشور بس كهنسالى است و طبعا وقايع و حوادث بسيار مهم و قابل توجهى دارد و چه بسا كه هرقسمتى از خاك آن شاهد اتفاقات و پيشامدهاى تاريخى مىباشد . ولى چون همهء آنها گردآورى نشده ، و يا حوادث طبيعى و تحولات تاريخى نوشته‌هاى پيشين را از بين برده است براى نسل معاصر و آيندگان ، با همهء علاقه‌ايكه در اين راه هست ، تحصيل اطلاعات كامل از سرگذشت اجداد خود مشكل و بلكه محال گرديده است . اردبيل ، شهرى كه مطالب اين كتاب مربوط بوقايع گذشتهء آنست ، امروزه در گوشهء دور افتادهء ميهن عزيز ما واقع است حال آنكه ، در طول تاريخ بسيار طولانى خود ، غالبا در مركز دايرهء سياست و اقتصاد روز كشور قرار داشته و دفعات متعدد ، حتى مسير تاريخ ايران را عوض كرده است . در سفرنامه‌هاى جهانگردان و كتابهاى تاريخ ، نكات و نوشته هاى پراكندهء بسيارى دربارهء گذشته‌هاى اين شهر به چشم مىخورد و در گفتگو با سالخوردگان معدود عصر ما و يادداشتهائى كه از روشنفكران قرن حاضر اين شهر باقى مانده ، مطالب قابل توجهى راجع بدان به نظر ميرسد كه مجموع آنها ميتواند قسمتى از وقايع تاريخى اين شهر -