بابا صفرى
273
اردبيل در گذرگاه تاريخ ( فارسى )
تار و پود اين فرش از ابريشم است . طولش تقريبا 38 ر 11 متر و عرضش 35 ر 5 متر مىباشد . در هر اينچ مربع آن 325 گره خورده و مجموع گرههاى آن به 32 ميليون عدد تخمين زده شده است . محل بافت آن بدرستى روشن نيست و چون در خود قالى نام « مقصود كاشانى » نوشته شده است برخى چنين ميپندارند كه اين قالى در كاشان بافته شده است . ولى قالىشناسان معتقدند كه نوع پشم آن از پشمهاى آذربايجان است و لذا باحتمال زياد آن را در آذربايجان و خود اردبيل بافتهاند . كسانى نيز محل بافت آن را تبريز ميدانند . در متن قالى اين بيت از حافظ به خط زيبائى بافته شده است : جز آستان توأم در جهان پناهى نيست * سر مرا بجز اين در پناهگاهى نيست قالى معروف اردبيل : در كتابهاى مهمى كه در سه ربع قرن اخير دربارهء فرش و قالى در دنيا نوشته شده بيش از همه از قالى مسجد اردبيل و ارزش هنرى و امتيازات آن ذكر گرديده است و اينك ما دو نمونه از آنها را از دو كتاب در اين مجموعه ميآوريم : كتاب « قالى ايران » ، كه بقول مؤلفش براى نماياندن هنر ارزندهء قاليبافى ايران بطقبهء جوان گردآورى شده ، دربارهء قالى مزبور تحت عنوان « قالى مقبرهء شيخ صفى - الدين اردبيلى » چنين نوشته است : « در واقع اين قالى جفت است و در ربع چهارم قرن نوزدهم بوسيلهء كمپانى زيگلر ، كه در تبريز نمايندگى داشت ، از ايران خارج گرديده است . يكى از آن دو در سال 1893 بملكيت موزهء ويكتوريا اند آلبرت لندن درآمده و ديگرى كه بيشتر فرسوده بود و حاشيهء آن براى تعمير قالى لندن برداشته شده از آن برادران « Duveen Broth . » مىباشد . قالى اردبيل 38 ر 11 متر درازا و 34 ر 5 متر پهنا دارد . ريز بافتست و تار و پود آن ابريشمين است . نقش ترنجى شانزده پر در وسط دارد با شانزده كلالهء بيضى شكل و دو قنديل آويخته از دو طرف . باحتمال بسيار اين قاليها بدستور شاه طهماسب براى
--> - آثار هنرهاى اسلامى در موزهء ويكتوريا آلبرت لندن افتتاح شد . . . در نمايشگاه مزبور يك قالى بسيار بزرگ مربوط بقرن شانزدهم متعلق به مسجد اردبيل بمعرض نمايش گذاشته شده است » .