خود يا وراث آنان امكان برگرداندن آنها را بآستانه نمىيافتند و بدينطريق از راه خيرخواهى موجب از بين رفتن آنها ميشدند . با اينحال هنوز تعداد بالنسبه قابل توجهى از مصحفها و كتابها و مرقعات بقعه باقيمانده بود و كتابخانهء اردبيل باز از اين جهت امتيازى داشت ليكن در سال 1314 خورشيدى بدستور وزارت معارف آنها را بتهران بردند و اين بقعهء باستانى را از اين حيث به كلى خالى ساختند . اين كار بسرپرستى مرحوم سيد عبد الرحيم خلخالى صورت گرفت و در 80 صندوق بزرگ ، كه محتويات آنها را اشياء نفيس و گرانبهاى بقعه تشكيل ميداد ، بسته‌بندى گرديد . در بين آنها چندين مجلد قرآن نفيس و بىنظير ، كه برخى با خط كوفى بر پوست آهو نوشته شده بود ، و بعضى با خط بهترين خطاطان قديم و بسبك كوفى ، ريحانى ، رقاع ، ثلث ، نسخ و نستعليق تحرير يافته بود قرار داشت و كتب خطى مهمى مثل نسخه‌هاى متعدد و قديمى شاهنامهء فردوسى ، خمسهء نظامى ، شاهنامهء هاتفى ، خسرو و شيرين نظامى ، فرهاد و شيرين وحشى و غيره همراه آنها بود . در كتابخانهء اردبيل ، بطوريكه دائرة المعارف اسلامى هم اشاره كرده ، شش مجلد از هفت مجلد دورهء كامل ترجمهء تفسير طبرى مربوط بسال 345 هجرى قمرى هم وجود داشت كه در غارت روسها از نظر آنها مخفى و در گنجه‌اى باقيمانده بود . در سال 1305 خورشيدى اين مجلدات نيز بتهران حمل گرديد و چون نسخهء گرانبها و منحصر بفرد در ايران بود در كتابخانهء سلطنتى نگهدارى شد . در اين تاريخ كه ما اين نوشته‌ها را فراهم ميآوريم در بقعهء شيخ صفى الدين فقط تعدادى از جزوات و مجلدات قرآن مجيد ، كه نسخه‌هاى خطى زيباى قرنهاى چهارم و هفتم و نهم هجرى است ، با مقدار زيادى اوراق و اسناد موجود است . اوراق مذكور غالبا صورتحساب احسانها و اطعامهائى است كه در عهد سلاطين صفوى در بقعه داده ميشد « 1 » و قسمتى از آنها هم قباله‌هاى خريد خانه‌هائى است كه براى توسعهء حريم بقعه از قرن هشتم باينطرف خريدارى شده است .

--> ( 1 ) - نمونهء آن در صفحهء 210 چاپ شده است .