بابا صفرى
151
اردبيل در گذرگاه تاريخ ( فارسى )
اون سويى : روز دهم زايمان زائو بايد حمام كند تا علاوه بر نظافت صورى از جهة شرعى نيز تطهير گردد . در اين روز نيز در بيشتر زايمانها مخصوصا در شكم اول تشريفاتى از قديم اجرا مىشود كه آن را « اون سويى » يعنى حمام روز دهم « 1 » ميخوانند . در اين تشريفات غالبا از هم سنهاى زائو و دوستان وى دعوت مينمايند و او را دستهجمعى بحمام مىبرند . سابقا كه حمامها عمومى بود آن را « قوروق » ميكردند . بدينمعنى كه مثلا با صاحب حمام در مقابل پرداخت وجهى قرار ميگذاشتند كه در چند ساعت معين كه زائو در حمام است از قبول مشتريهاى ديگر خوددارى كند . در رختكن حمام وسايل پذيرائى از چاى و شربت و شيرينى و غيره حاضر ميكردند و از مهمانان پذيرائى مينمودند و براى تقويت زائو زردهء تخممرغ به دو ميدادند و كوبيدهء زيرهء كرمانى و مغز گردو را با شهد عسل مخلوط كرده بر بدنش ميكشيدند . وقتى زائو به خانه ميرسيد خوردنيهاى گرم و مقوى ، مخصوصا كاچى به او ميدادند ، و گاهى كره و عسل را در حرارت ملايمى آب كرده بوى ميخورانيدند . روز دهم وقتى زائو از حمام برميگشت وظيفهء ماما بپايان ميرسيد و حق الزحمهء او ، كه مقدارى پول و پارچهء خلعت و شيرينى و قند بود ، پرداخت ميشد . ماماها بطوريكه گفتيم ، بسته به وضع اجتماعى و اقتصادى خانوادهها ، مبالغى نيز انعام از مهمانان دريافت ميداشتند كه بنام « گوبك پولى » معروف بود . روز يازدهم زندگى خانوادگى زائو وضع عادى به خود ميگرفت و او رختخواب را ترك كرده كمكم به كارهاى خود ميپرداخت ولى كسان وى تا روز چهلم ، هم مادر و هم نوزاد را آسيبپذير ميدانستند و از آنها به نحوى مراقبت ميكردند . ختنهسوران نوزادان پسر نيز مراسمى داشت . امروز چنين نوزادان را در ده روزهء اول تولد ختنه مىكنند ولى در اردبيل سابقا آنها را در دو سه سالگى ختنه ميكردند و بر خلاف امروز كه اطباء بدان كار اقدام ميكنند دلاكها امر ختنه را مباشرت مينمودند . در روز ختنه هم جشن ميگرفتند و از دوستان و نزديكان بناهار دعوت ميكردند
--> ( 1 ) - در زبان تركى آذربايجانى « اون » بتلفظ فرانسوى « on » يعنى ده و « سو sou » بمعنى آب است .