فصل اول - اعياد و جشنها مبحث اول - آئين نوروز باستانى در اردبيل تكم و تكمچى : از سنن تاريخى مردم اردبيل بجاى آوردن مراسم جشن نوروز باستانى است . تشريفات برگزارى اين جشن ، نسبت بنقاط ديگر ايران ، تا حدى مفصل و وسيعتر بوده است و با آمدن « تكمچى » ها آغاز ميگشته است . « تكم » ( ت - ك - م ) شيطانكى بود كه به شكل حيوان چهار دست و پا از تخته ميساختند . طول آن تقريبا 25 سانتىمتر و دستها و پاهايش متناسب با اين بدن و قابل حركت بود . آن را با پارچه‌هاى رنگارنگ و تكه‌هاى آينه به طرز زيبائى ميآراستند و در زير شكم بر انتهاى چوب نازكى متصل ميساختند . اين چوب از سوراخى كه در وسط صفحهء تخته‌اى تعبيه شده بود ميگذشت و با آسانى در آن سوراخ بالا و پائين ميرفت . تكمچى ، يعنى صاحب تكم ، صفحهء تخته را بطور افقى در يك دست نگه ميداشت و با دست ديگر انتهاى چوبى را كه تكم بر آن نصب شده بود در زير تخته بالا و پائين ميبرد و بدينطريق مجسمهء چوبى در روى تخته به حركت در ميآمد و دستها و پاها و زير شكمش با برخورد بر آن تخته صدائى بوجود ميآورد كه چون « ريتم » و آهنگ مخصوصى داشت مثل صداى ضرب براى انسان خوش آيند بود . تكمچى با اين حركت دست و آهنگ و صداى تخته ، آوازها و تصنيفهائى نيز ميخواند و از راه