اما بدان و آگاه باشيد ، اين كيفيت تا اين مرحله مرقوم گشت ، قبل از گزارش پدرم ، زمانى كه « 1 » مير مصطفى خان او را برده ، براى خود ميرزا كرده « 2 » بوده است كه آن وقتها پدرم كوچك بوده است و يا نبوده است ، اين مرحله قرا خان و مصطفى خان كه زمانى كه « 3 » آنها را در رشت محبوس كرده‌اند . فتحعلى شاه حالا دو كلمه از ايام آقا محمد شاه عرض و اظهار نمايم . بلى آقا محمد شاه را در قره‌باغ كشتند و خواهرزادهء او ، فتحعلى خان « 4 » ، مىگفتند ، ادعاى رياست پادشاهى كرده است و ولايت عراق به او اطاعت نمود ، مگر يك برادر داشته است اسمش مرتضى قلى خان « 5 » بر برادر خود اطاعت ننموده ، فرار كرده ، متوسّل به حاكم طالش گشته و حاكم طالش مشهور و معروف آن‌وقت ، مير مصطفى خان بوده است و بنابر متوسّل گشتن مرتضى قلى خان مزبور ، درياى غيرت مير مصطفى خان به حركت آمده و قشون طالش را كه عبارت از ساليان الى اسالم [ بود ، ] كلّهم جمع و مستعد كرده ، اما آن‌وقت اول زمستان بود . مرتضى قلى خان در چمن گزند دشت ارجوان « 6 » لنگر اقامت انداخته و مير مصطفى خان در صدد ترتيب قشون شده و به بعضى خوانين گيلان هم خلوتى كاغذ نوشته ، ايشان را به اين مرحله تكليف كرده و اكثرى از آن خوانين « 7 » به اين معنى راضى شده‌اند . از آن جمله آقا على شفتى گويا در آن ايام بسيار صاحب شوكت و پرزور بوده است و همچنين سايران هم . « 8 » و بعد از ده - دوازده روز از عيد نوروز فيروز « 9 » گذشته ، مير مصطفى خان با سركردگان خون‌آشام از طالش حركت كرده به طرف ولايت گيلان ، به اين طور [ كه ] خان‌كيش خان موغانى كه

--> ( 1 ) . در نسخه « كداميكه » . ( 2 ) . براى روان‌خوانى « است » شد . ( 3 ) . در نسخه « كداميكه » . ( 4 ) . فتحعلى شاه برادرزادهء آقا محمد خان بود . ( 5 ) . مؤلف به اشتباه در تمام صفحات ، رضا قلى خان را مرتضى قلى خان نوشته است كه اصلاح شد . ( 6 ) . دهستانى در آستاراى شمالى . ( 7 ) . در نسخه « خوانين‌ها » . ( 8 ) . سواى آقا على شفتى ، كسى به درخواست مير مصطفى خان پاسخ مناسبى نداد . ( 9 ) . در نسخه « انديش » .