مير مصطفى خان ، تبعيد تالشان به سيبرى « 1 » ، بخشش زمينهاى تالشان به فرماندهى نظامى روسى مستقر در منطقه ، غارت اموال سرزمين تالش توسط روسها « 2 » ، نيرنگ برادران مير حسن خان براى تسليم وى به فرماندهء روسى لنكران « 3 » ، محدوديتهاى ايجاد شده براى سفر تالشان ، مهاجرت اقليتهاى غيرتالشى از ارانى ، ارمنى و روسى در سرزمين تالش « 4 » و سرانجام اطلاعاتى در مورد بالا خان ، حاكم كرگانرود ، و على قلى خان ، حاكم تالش دولاب « 5 » ، به خوانندگان ارائه مىدهد . « 6 » مؤلف تنها منبعى كه اطلاعاتى را دربارهء مؤلف و پدرش به ما مىدهد ، كتاب اخبارنامه است . كربلايى قربان ، پدربزرگ ميرزا احمد ، از ايل زرگرى قره باغ ، به همراه دو برادر ديگرش به نامهاى باخيش بيگ و شجاع الدين بيگ در دورهء نادر شاه به ولايت تالش شمالى آمدند . دو برادر در روستاى ليمار سفيددشت ساكن شدند و كربلايى قربان در روستاى قيزيل‌آباد ساكن شد و با دخترى از اهالى همان روستا ازدواج كرد . هم‌زمان با سلطنت آقا محمد خان ، با توجه به تنگى معيشت ، كربلايى قربان همراه خانواده به روستاى بوتسر در آستاراى شمالى مهاجرت كردند . كربلايى قربان غير از ميرزا خداويردى دو پسر بزرگ‌تر از وى به نامهاى كربلايى فتحعلى و لطفعلى داشت . پس از قتل آقا محمد خان ، در اثر بىتوجهى خانواده ، ميرزا خداويردى چهارده ساله به ترك خانه و كاشانهء خود ناچار شد و به شهر گمشدهء تالشان ، يعنى گسكر رفت و مدت چهار سال در مدرسه‌اى درس خواند ، سپس نزد خانواده‌اش بازگشت . « 7 » پس از حضور يك ساله در تالش شمالى - كه يك بار نزد مير مصطفى خان با علماى ديگر مباحثه كرد - براى ادامهء

--> ( 1 ) . ميرزا احمد ميرزا خداويردى ، اخبارنامه ، نسخهء خطى محفوظ در انستيتو تاريخ آكادمى علوم جمهورى آذربايجان ، باكو ، ص 115 ، 132 و 161 . ( 2 ) . همان ، ص 54 . ( 3 ) . همان ، ص 115 . ( 4 ) . همان ، ص 178 ، 180 . ( 5 ) . همان ، ص 3 - 132 . ( 6 ) . براى آگاهى بيشتر نك : حسين احمدى ، تالشان ( از دورهء صفويه تا پايان جنگ دوم ايران و روس ) ، تهران : مركز اسناد و تاريخ ديپلماسى ، 1380 . ( 7 ) . ميرزا خداويردى ، پيشين ، ص 11 - 10 .