« غوطهء دمشق « 1 » » ، « سغد سمرقند « 2 » » ، « شهر ابلّه « 3 » » ، و بعضى ، به جاى شهر ابلّه ، مرغ شيدان « 4 » نوشته‌اند ؛ و گويند : اين مرغ در فارس است و فقير را معلوم نشده در چه جاى فارس خواهد بود و از هر كس هم پرسيدم ، ندانست . ذكر جنّات اربعهء دنيا : استاد جليل و مولاى نبيل ، جناب شيخ مفيد - ادام اللّه - تعالى - شرفه - در بعضى از مجامع كه بر نهج « خزائن » مرحوم « 5 » نراقى ، در اين اوقات نوشته و آن را مسمّى به « سفائن » نموده ، تفصيلى از جنّات مذكوره ، مسطور داشته ؛ قدرى از آن را در اينجا مرقوم مىداريم : بدان كه اهل اطّلاع از ربع مسكون ، در سابق زمان ، چهار موضع از مواضع ارض را ترجيح داده‌اند بر ساير مواضع آن ، از حيث آب و هوا و غيرهما ؛ كلام جمعى از اهل سير و تواريخ صريح است كه آن مواضع اربعه : شعب بوّان و غوطه دمشق و صغد سمرقند و ابلّه بصره است ؛ چنان كه قرمانى « 6 » ( 16 ) در كتاب اخبار الدّول « 7 » ، در بيان ابلّه گفته : مدينه صغيرة « 8 » بالبصره حسنة عامرة يجرى فيها نهر الابلّه طيّبه جدا نضرة الاشجار متدفّقة الانهار قالوا جنان الدّنيا ، اربعة : ابلّة البصرة و غوطة دمشق و ضغد سمرقند و شعب بوّان . ذكر الخواجا ابراهيم

--> ( 1 ) . غوطهء دمشق : نوشته‌اند كه طولش ، تخمينا دوازده فرسخ و عرض آن ، قريب به شش فرسنگ مىباشد . ( 2 ) . سغد سمرقند : نوشته‌اند مىتوان پنج يا شش روز از آنجا گذشت كه شخص تمام در سايهء درختان باشد ؛ و صغد به صاد هم صحيح است . ( 3 ) . ابلّه به ضمتين و لام مشدّده است . ( 4 ) . مرغ شيدان كه مرغزار شيدان نيز گفته‌اند و بعضى به جاى مرغ ، مرج نوشته‌اند - يعنى به جاى غين معجمه ، جيم است - و مرج هم به معنى مرغ است در عربى . ( 5 ) . مرحوم نراقى ، ملّا احمد است . ( 6 ) . قرمان بر وزن سكران بلدى است در روم . ( 7 ) . اخبار الدّول ، كتابى است در تاريخ ، از ابو العبّاس احمد بن يوسف دمشقى ، مشهور به قرمانى . ( 8 ) . مدينة صغيرة [ الخ ] : ترجمه كلمات در متن ، اين است : ابلّه شهرى است كوچك در بصره ؛ نيكو و معمور جايى است ؛ در آن ، نهرى كه آن را نهر ابلّه گويند و بسيار پاكيزه است . اشجارش ، سبز است و انهارش ، جهنده و ريزنده است . گفته‌اند اهل تاريخ : بهشت دنيا ، چهار است : ابله بصره و غوطه دمشق و صغد سمرقند و شعب بوّان . ذكر كرده است خواجه ابراهيم ، صاحب مدرسهء اشعريه ، اينكه عجايب دنيا ، چهار است - چنان كه ذكر كرديم - و نيكوتر از همه ، غوطه دمشق است و نيكوتر از غوطه ، صالحيه است و نيكوتر از صالحيه ، جسر ابيض است ، يعنى پل سفيد . [ مخفى نماناد ] كه صالحيه ، يكى از مواضع غوطه دمشق مذكور است .