است و در ساير اراضى آن ، درختان نارنج و انار . اين باغ هم ديوانى بوده . چند سال است جناب مؤتمن الملك - ولد ارجمند صاحب ديوان ؛ كه سابقا در ذكر « كمين » نام ناميش برده شد - از دولت متصّرف شده ، به مرمّتش كوشيده ، آبادش ساخته ؛ و در جلوى باغ مذكور - كه تفصيلش گذشت - نزديك تكيهء حافظّيه ، باغى ديگر است متّصل به آن ؛ به اينطور كه سر ديوار اين باغ ، مساوى است با زمين باغ جهان‌نماى اوّل ؛ يعنى اين باغ ، در گودى واقع شده ؛ اشجارش همه انار است ؛ اين را ، « جهان‌نماى پائين » مىگويند كه هم كريم خان وكيل ، ساخته و در جنب آن ، ايضا باغى ديگر [ است ] كه نارنجستان است [ و ] جناب مؤتمن الملك مذكور ، غرس نموده و جديد الاحداث است . باغ دلگشا ( 154 ) : در سمت شرقى شيراز است ، به فاصلهء كمتر از نيم فرسنگ در پايهء كوه و قلعهء فهندز « 1 » كه سابقا در اين كتاب ، مذكور شد . بستانى است دلكش [ و ] روضه‌اى مينووش ؛ فضايش ، دلگشاتر از باغ ارم ؛ هوايش ، با دم عيسى ، توأم . اشجار ليمو و نارنجش ، از هزاران افزون ؛ درختان « بتاوى » و « ترنجش » به رديف و موزون . متن باغچه‌هايش از رياحين ، غيرت ارژنگ ؛ حواشى جداولش ، پر از گلهاى رنگارنگ ؛ در وسطش [ 518 f ] ، عمارتى است ، به طريق كلاه فرنگى كه در ميانش حوضى است و در آن ، آب روان است و تالارى شاهانه ، متّصل به آن . اطاقها و ايوانهاى منقوشه و منازل مفروشه كه نيز الصاقشان به يكديگر است ، ساخته و پرداخته‌اند ؛ حوضى بزرگ در جلوى آن تالار است و در هر سوى و جوانب ، آبشارهاى بيشمار . عمارات و حياض ديگر هم ، غير از عمارات مذكوره ، به انضمام حمّامى دارد ؛ و آب اين باغ ، از قنات بندر است كه به آب سعدى مشهور است و در آنجا نخل هم به عمل مىآيد . به نقد مالك و صاحب باغ ، جناب صاحب ديوان ، ميرزا فتح على خان است و بسيارى از آن عمارات را معزّى اليه ، بنا نهاده [ است ] ، و از باغ دلگشا تا تكيهء سعديّه ، چندان مسافتى نيست ( 155 ) . باغ پودنك : در سمت شرقى ، مايل به جنوب است . باغ بزرگى است ؛ اقسام و انواع اثمار لطيفه در آن به عمل مىآيد . بر سر درش ، تالارى

--> ( 1 ) . در پايهء قلعه چنان واقع شده كه چون بر فراز قلّهء آن كسى برآيد ، تمام عرصه و اعيان باغ را به مدّ نظر درآورد و بنگرد . تماشاى غريبى دارد .