باغ خندق ( 132 ) : در سمت غربى شهر ، در محلّهء سنگ سياه واقع شده . سابقا آنجا خندق دور شهر بوده ؛ مرحوم حاجى ميرزا ابو الحسن خان مشير الملك ، باغش نموده به درازا . باغ ايلخانى ( 133 ) : در محلّهء ميدان شاه ؛ باغ كوچكى است ؛ عمارت تحتانى و فوقانى بسيار دارد . همه منقّش به وضعى خوش ؛ در وسطش ، عمارتى است چهارفصل ؛ سقفش به طور شيب بامى ، باغچه‌هايش ، به گلهاى رنگين آراسته و از خار و خس ، پيراسته . آن را محمّد قلى خان ايلخانى ، ساخته و پرداخته ؛ محلّ حكم آن سلسله مىباشد . باغهايى كه در خارج شهر شيراز است ذكر باغهاى خارج شهر را به اينطور مىنماييم كه ابتدا مىكنيم از باغى كه در نقطهء شمال غربى واقع شده ؛ پس مىآييم به سمت شمال و مشرق و هكذا به دور شهر ، پرگارصفت دورانى مىزنيم تا به نقطهء اوّل برسيم ؛ بعون اللّه . باغ صاحب اختيار ( 134 ) : كه بستان « نظام الدّوله » « 1 » نيز گويند . در سمت شمال غربى ، به مسافت ميدانى [ 510 f ] دور از دروازهء باغ شاه است . از بناهاى نظام الدّوله - حاكم شيراز - است ؛ اكنون مالك است نصف آن را ، مؤتمن الوزاره - كه نام وى در ذكر كازرون گذشت - و نصف ديگرش ، از امير الامراء العظام ، فرج اللّه خان عطاء الدّوله است . معزّى اليه ، ولد مرحوم حاجى عبد الحسين خان عطاء الدّوله « 2 » مىباشد . باغ شيخ ( 135 ) : دويست قدم تخمينا ، دور از باغ مذكور قبل است . باغى است روح‌افزا و خرّم ؛ نشانه‌اى از گلستان ارم . انواع گلهاى الوان كه تخم آنها را از فرنگستان آورده ، در آن به عمل آورده‌اند . سابقا اين باغ ، از جناب حاجى شيخ محمّد حسين شيخ الاسلام بود ؛ كه شرح احوالش بيايد . سپس ميرزا حسن على خان نوّاب شيرازى - ساكن طهران ، كه

--> ( 1 ) . نظام الدّوله ، حسين خان است كه حاكم شيراز شده ، در سنهء 1260 . ( 2 ) . مرحوم حاجى عبد الحسين خان عطاء الدّوله ، در سنهء 1313 وفات يافت .