مدرسهء ميرزا على اكبر : در محلّهء بازار مرغ ، روبروى بقعهء حضرت سيّد مير محمّد است . بناى آن را ميرزا محبّ اللّه « 1 » نامى ، مستوفى ، نهاده و مدرسهء محبيّه‌اش خوانده ؛ بعدها ، ميرزا على اكبر نامى مرمّت نموده و بدين اسم معروف شده ؛ سپس حاجى ميرزا قاسم خان - برادر حاجى مشير الملك - در سال 1279 ، آبادش ساخته [ است ] ( 124 ) . مدرسهء نظاميّه : كه اكنون به مدرسهء سيّد علاء الدّين حسين شهرت يافته ؛ در محلّهء بال كفت ، در صحن آن بزرگوار واقع شده ؛ و بنايش از ميرزا نظام الملك « 2 » - وزير فارس - است . چون به مرور و دهور ، خرابى در اركانش راه يافته بود ، محمود خان مرودشتى ، به حكم مرحوم حاجى معتمد الدّوله فرهاد ميرزا ، در سال 1294 به تجديد عمارتش پرداخت . ملّا احمد اردبيلى « 3 » ، در اين مدرسه ، تدريس مىفرموده [ است ] . مدرسهء هاشميّه « 4 » : در محلّهء بال كفت ؛ قريب است به مدرسهء قوام مذكور . آن را مرحوم حاجى محمود ساخته و به نام ولد خود - هاشم - هاشميّه‌اش خواند [ ه است ] ( 125 ) . حسينيه‌هاى شيراز حسينيهء ايلخانى : در محلّهء ميدان شاه ؛ بناى آن را مرحوم محمّد قلى خان ايلخانى « 5 » قشقائى نهاده و به طرزى خوش و وصفى دلكش ساخته ؛ به كاشيهاى رنگارنگ ، تزئينش داده ؛ تالارى [ 499 f ] ملوكانه در آن بنياد كرده [ است و ] اطرافش حجرات است . حسينيّهء قوام : همان مدرسهء قوام است . به واسطهء تعزيه‌دارى در آن ، حسينيّه‌اش هم خوانند .

--> ( 1 ) . ميرزا محبّ اللّه مذكور ، بناى مدرسه را در سال يك هزار و اند نهاده [ است ] . ( 2 ) . ميرزا نظام الملك ، بناى مدرسهء مذكوره را در سنهء 1070 گذارده [ است ] . ( 3 ) . ملّا احمد اردبيلى آذربايجانى - اعلى اللّه مقامه - در فضل و زهد و تقوا ، مسلّم اهل عالم است . شرح احوالش در بسيارى از كتب ، مسطور گرديده . از جمله تصنيفات آن جناب است : كتاب مجمع الفائدة و البرهان ؛ ديگر ، زبدة البيان ؛ ديگر ، حديقة الشّيعه . وفاتش در نجف اشرف . سنهء 993 هجرى بوده [ است ] . ( 4 ) . مدرسهء هاشميّه را موقوفات كلّى است ؛ فعلا كفاف طلّاب آنجا را مىدهد و توليت [ آن ] ، به جناب ميرزا فتح على صاحب ديوان است ؛ ادام اللّه تعالى عمره . ( 5 ) . محمّد قلى خان ايلخانى فارس ، در سال 1283 هجرى وفات يافت .